Sed amañ un istor bet kontet din gant Denise deus Kergrist Moëlou é chom ba Rostrenn, mamm-gozh ma gamarades. Un istor kozh a-walc'h an-heni é, ha trist hardî... Cheñchet é bet an anoioù evid nompass nec'hañ tud zo.
----------------------------------------
--------------------
Ba Kergrist oè ur paotr yowank ha' oa ur c'hañfard, ha he'zh oè gard war 'r c'hoet ba Kergrist, heñ oè didan an noblissite, "garde forestier" 'vel vé laret in galleg. Ha he'zh oè selibatèr ha 'noè tapet ur plac'h yowank, deus Kergrist, d'ond da vatezh devetañ. Chik oa-hi è, med powr oè, ha 'noa gwraet ur vestres deushei, prometet 'noè dehi vise demeet gantehi. Pad tri bloa 'mañ bet i vestres, ha erru da dougin deushañ. Ha pé 'ma erru da zougin, eh beñ 'neus lesket 'nehi da goueel, 'houlle ket deushei kin. Kar oè ket pin'ig, ha neu'n 'neus anet un ell. Ha un' ha oa pin'ig, tresset fall oè med pin'ig oè, ha plij a rae 'nehi gantañ, ha setu oè demeet ga' hoñ'zh. Ur « vrann du » vise gwraet deushei, kar brun oè-hi, du oè-hi, blew du ha livet du oè, ha oa hañiet « ar vrann du ». Ha oè demeet ga' hoñ'zh, ha lesket ar powr-kaezh plac'h yowank ba'r vezh ha ba'n dismegañs. Ha hoñ'zh 'noa displijedur, ha plij a rae he'zh dehi, ha pen oè demeet gantañ oè prest-hi da vhollo ga'n displijedur ha 'noè joñjet un nos, eh beñ « me zo 'hond da lak an tan warnehe », ha oa weit. Ha chouk an tan ba'n ti, ha ba'r c'hraou. Ar loned, ar saout 'veugle, ha 'r re-mañ oè divunet kreis an nos ha oa an tan ba'n ti. 'Neu-int bet touljust an amzer da sortïo deus an ti, dond maes deus an ti, ha oè an tan ba'n ti.
An de war-lerc'h himañ 'noa choñjet duzhtu piw 'na gwraet se d'hañ pé oare a-walc'h re petra na gwraet a-raog. Ha 'noa joñjet : « Louise », vije gwraet deus ar plac'h yowank koant-mañ, ha 'noè gelvet jañdermed, da vintin pé oaint savet. Ha deit ar jañdermed ha pa oaint erruet, goull gantañ ma soupsone un den bennaket.
- O ya, me soupsona Louise ('meus ket joñj pessort Louise vise gwraet deushei, med Louise oa e hano bopred)
Ha setu n'oa ket soupsonet hañi e-bed 'hend-ell, pé 'noa ket mann e-bed da 'n-om reprochiñ 'hend-ell meshi. Ha'r jañdermed oa aet da gaoud Louise, pé oaint kerc'het da gaoud 'nehi, hi 'noè ket skoechet, laret 'noè :
- Ya, mi 'meus chouket 'n tan warn'he, kar laket 'neus 'ha'on ba'n disvegañs, roull' 'neus 'ha'on ba'r lous... 'meus ket keuñ voè laket an tan warn'he, kar lesket 'neus 'ha'on ba'r vezh ha on 'tougen ur bugel deushañ.
Setu, ar jañdermed noè tapet 'nehi neu'n, ha laket o menotoù dehi, ha kasset Louise gante da Rostrenn, menotet gis-se, ha digasset anehi da'r jañdarmiri da Rostrenn. Ha oa chomet ase neu'n, oo c'hwerc'h mis a-peu-prè, ba'r jañdarmiri. Ha neu'n oa bet kasset d'an tribunal. Ha ba'n tribunal, himañ oè pin'ig, oè ba didan an noblissite, ha'n noblissite jekoure ar re vise didanne, ma blijent dehe. Ha he'zh vise reit reson d'hañ, reit tor d'ar paour-kaezh plac'h, ha c'hoazh goude oè male'rus. Ha ur juj oa toud ha oè eneb dehi 'kaos 'noa laket an tan, ha hic'h alvokad 'noè sa'et i vouezh pé wele pessort mod oa-hi ba'n disvegañs ha pegen trist oè, ha 'noa bet true deushei, ha 'noè laret dehoñ :
- C'hwi 'peus lesket ur plac'h yowank ba'n disvegañs, ha louset 'nehi, ha 'mañ male'rus, goude 'poa prometet dehi boud demeet gantehi. Med se dougo ket chañs dac'h!
Med bopred oè kondaonet ar plac'h yowank da pemp ploa war'n-ugent ba'r galïoù. Setu pé oè reit ar sañtañs, hic'h alvokad 'noè laret d'hañ :
- C'hwi, paotr, ve reit reson dac'h ba'r bed-mañ, an tribunal ra reson dac'h ba'r bed-mañ, med ba'r bed ell, an Otrou Doue rey ket reson dac'h. Ase reket pêo pezh 'peus gwraet, kar c'hwi 'n-heni é ar c'hriminel, n'é ket hi!
Bon, kasset oè-hi d'ar galïoù, ha 'noa bet hi bugel ba'r galïoù, neu'n oa ganet ba'r galïoù. Ha neu'n, oaran ket, 'noa ket gallet-hi disoc'ho hi femp ploa war'n-ugent, ha oè mar'. An heni bi'n oa laket ba'n Assistance Publique
Ha war-lerc'h neu'n, himañ tae da joñj d'hañ deus pezh 'noè laret an alvokad d'hañ, ha oè ket trankil, pad ar rest deus i amzer 'noè ket bet plijedur kin. Ha erru oa da vervel, med pé oa erru da vervel oa gwraet un interamant "première classe" gantañ, 'vel vise laret. Beka neu'n vise interamañchoù, re bowr vise ket kalz a don 'vite, me re pin'ig vise ur sakre tralala ha laket an ornemañchoù du ha'n traoù ba'n ilis. Ha 'vid himañ oa toud "première classe". Pé oa disoc'het an interamant, pé oa weit an dud, pé oa deit 'n dud maes an ilis, ar c'horbilhar oa ba toull an ilis 'hostos d'ond, maes. Ha p'emañ deit ar c'horf maes zo savet avel, med avel vholl ! Ken 'noa bec'h an dud chom 'n o sa ba'r vered kozh, ha tokoù 'r baotred 'h ae ga'n avel ken oaint ket 'vid delc'hen 'nehe war o vhenn pé vise eit tokoù izhpenn 'vid daou c'hant metr deus lec'h oaint. Ha 'oa ket kap an dud a-walc'h da jom 'n o sa, oa red dehe chom krog ba'r lec'h ma oaint plesset 'benn chom 'n o sa.
Med oè ket interet heñ ba Kergrist, digasset oa bet d'interiñ ba Rostrenn. Ha het-ha-hed ga'n hent, 'heuliañ ar c'horbilhar, oa ket bet 'med avel vholl het-ha-hed 'vel un ouragañ. Ha tud oè war bord hent Rostrenn oa red dehe boud laket o divrec'h en-dro d'ar gwe da 'n-om dalc'hen, betamant visent eit penn ga'n avel. Ha beñ, an dud 'noè laret :
- « Santilan » zo aet ga'n Diaoul!
