Ar bara (pemdéieg / pamdieg) : le pain quotidien.
Ar lakez : bout de pain qu'on met sur la balance
Bara-(a)bonimabl : du pain de seconde qualité
Bara (a)mann (/amonenn) : du pain beurré
Bara an Anaon : ??le pain du trépas??
Bara an dro : pain reçu en mendiant
Baraoua : apaner (cf. français : donner du pain à quelqu'un, subvenir aux besoins de son fils ou sa fille (fin XIII début XIV)
Baraoua ar beorien : donner du pain aux pauvres
Baraou : pains distribués aux pauvres, bons de pains
Bara ar Rouanez : la brioche des Rois
Bara (blen-oh-vlain / kaigét) : du pain métif
Bara (bouest / gouest / mouchenn / moull) : du pain moulé
Bara-bour : du pain mal cuit
Bara (brazed / droug-ha-mad / brenn(eg) / keijet / blein-oh-vlein : du pain complet
Bara (-bronnet / -boutellet) : du pain dont la pâte fait saillie (surtout aux bouts) (> cette saillie : Bronn / Boutell)
Bara (-chuen / -mollet / -flour) : du pain blanc (de fleur de farine)
Bara c'hweg : de pain délicieux, suave
Bara (-c'hwezet / -kleuz) : du pain gonflé, bien levé, alvéolé
Bara diazé : du pain rassis
Bara (du / torz / heî) : du pain noir (d'orge)
Bara fresk : du pain frais
Bara freskorn : du pain tout juste sorti du four
Bara gô : pain levé
Bara goell-bïer : du pain à la levure de bière
Bara goell-toaz : du pain au levain
Bara (griz / briz) : du pain bis (farine T80)
Bara gwaziennet : du pain (lamé, scarifié)
Bara gwenn : du pain blanc (de froment)
Bara gwennegadou : des petits pains d'un sou
Bara gwiniz (gwinih) : du pain aux céréales
Bara heî-winiz : du pain orge-blé
Bara hemb goell / Bara dihoell : du pain sans levain.
Bara kan : du pain azyme / pain d'autel
Bara-kig (b. kig-sall) : du pain garni de viande (p. au lard)
Bara kraz : du pain sec (desséché ; durci)
Bara-kaudet (=kaotet) : du pain glacé
Bara kegined : du pain trempé dans du lait gluant froid (consommé pour le 4 heures)
Bara kouchet : du pain compact, sans alvéole
Bara koun : du pain de son pour les chiens
Bara koz : du vieux pain
Bara kraz : du pain grillé
Bara (krî / kré) : du pain qui n’est pas levé
Bara-lêz : panade (mélange d'eau, de beurre et de farine qui constitue la base de la pâte à chou.)
Bara louet : du pain gris, moisis
Bara-ludu / Bara-oaled / Panenn / Sulugenn / Luduenn : Pain cuit sous la cendre
Bara menaj : du pain de campagne
Bara mioh : du pain à demi-cuit qui a beaucoup de mie
Bara-miod : pain émié
Bara (-panenn / -bourboaz / -boulboaz / -bihanboaz / -toaz(eg)) : du pain mal cuit
Bara plên : du pain ordinaire
Bara pleget : du pain plié
Bara-poahad : du pain de ménage
Bara (-poahet / -devet) : du pain cuit
Bara-preña : du pain acheté en boulangerie
Bara put : du pain âcre
Bara rog-revr : du pain rempli de paille (triv.)
Bara ront : du pain rond
Bara Rouanez / Gwastell ar Rouanez : galette des Rois
Bara zeh : du pain sec (sans rien dessus)
Bara zegal rik : du pain pur seigle
Bara zegal-winiz : du pain de méteil
Bara zoudarded du pain de munition
Bara (-(s)tirennet / (-kré / -kren = kreñw) / -tirenneg / -lijennet) : du pain mal cuit (couche de pâte dure au milieu)
Bara suillet : du pain roussi, brûlé superficiellement
Bara teir hreunenn : du pain aux trois granules
Bara (-tilinet / -tirinet) : du pain trop cuit
Bara tosennet : du pain perdu (frit à la poêle)
---------------------------------
Bour : (partie du pain) mou et mal cuit
Brehonnen bara (=brewionenn bara) / Brujun-bara / Bara-brujun : miette de pain
Doublenn-vara : une miche double
Kein : le dessus du pain
Kouign vara : pain en forme de gâteau
Krazenn / Tostenn f. : morceau de pain grillé
Kreüen bara (=kreunenn bara) : croûte de pain
Kwignou : brioches
Leurenn : le côté plat d'une tourte de pain
Eur skogn bara : une miche de pain
Eur gizenn var(a) : une tranche de pain (qu'on fait tremper dans la soupe)
---------------------------------
An eforn : l'enfournage
Baraa : chercher du pain (& son pain)
Baraer : panetier
Barai : panifier / n. vb : panification
Bleuda ar bara : fariner le pain
Bleud lêz : de la poudre de lait
Bleud uzet, dinerz : de la vieille farine, sans force
Boulh ar bara : une entame de pain
Bouloñjer : boulanger
Bleiz-bara : grand mangeur de pain
Broud : braise
Diswera ar forn : détremper le four
Dor-fo(u)rn : Entrée du four
Gô : la pousse / l'apprêt / la fermentation / le pointage
Gôr : incubation / bois de boulange
Gori ar forn : chauffer le four
Gô yen : la pousse en froid / pointage retardé
Kachenn avalennet : galette / gâteau sec pommé
Kas m. : Récipient pour porter à cuire au four
Ken a teue ar gwenn er-mêz : si bien que la mie sortait du pain
Klogor coll., -enn sing., -ennou plur. : bulles d'air (dans/sur) la pâte
Koucha ar forniad : remplir la fournée
Lakad toaz er gô : laisser la pâte en pousse
Laouer-doaz : pétrin
Ludu forn : cendre du four
Mên forn : pierre fermant l'entrée du four à bois
Mên-gad : pierre qui sert à boucher le petit évent du four à bois
Merkou : scarifications du pain
Milhid / Minvig : mie de pain
Pal eforn : pelle à enfourner
Penn kreuñ : entame de pain / quignon de pain
Pladijenn : pâton mal levé / Pain mal cuit / Pain galette
Plega bara : plier le pain (???)
Pri forn : argile du four
Re hô : trop fermenté / tros poussé
Skubellenn forn : le balai du four
Tenna an tan 'mêz ar forn : Enlever les flammes du four
Ti-forn : le fournil
Toaz bresk : pâte brisée
Toaz follennet : pâte feuilletée
(Torri / koulbo / méra) toaz : pétrir la pâte
Torz f. : tourte bien ronde (Torh : miche)
Troad hir : long manche
Un dorz vara a bemp liur : Une miche de pain de 5 livres
Un tamm bara martolod : une bonne grosse tranche de pain. (En effet, pendant leurs séjours en mer, quand le temps était mauvais, les marins avait tout intérêt à couper une tranche bien épaisse s'ils ne voulaient pas y laisser leurs doigts... (sud du pays de l'Aven))
----------------------
Ga'r goloenn 'teuer da doull ar forn ha chañch tu dehi war ar bal-iforn,
On vient jusqu'à l'entrée du four avec le paneton, et on renverse sur la pelle à enfourner
A-wechou vije meret an toaz c'hoaz ba'r goloenn, da hortoz ken vefe tomm ar forn,
Parfois on pétrissait encore la pâte dans le paneton, en attendant que le four soit chaud
Mera an toaz ken vo arri mewr
Pétrir la pâte jusqu'à ce qu'elle devienne élastique
An êzenn goue'e war ar flamichenn
L'air brûlant du four tombait sur la boulette de pâte (si elle brûle il faut attendre)
Mesket vije an tamm goell ga'r c'harjad toaz
On mélangeait la dose de levain au tas de pâte
Red eo mera ha divera hag eilpenna, plega ha diblega, ruilla ha diruilla, ken vez mewr an toaz hag a vez moian d'astenn anehañ hir
Il faut pétrir et pétrir encore, et retourner la pâte, la plier de nombreuses fois, la rouler longuement jusqu'à ce qu'elle devienne élastique et qu'on puisse l'étirer
Torri toaz vije gwrêt 'rôg lakad anehoñ en gô
La pâte était pétrie avant d'être mise en pointage
Deuz an naon n'euz ket a vara fall
Contre la faim, il n'y a pas de mauvais pain
Ken mezo 'oa-eñ ken 'oa ket kin 'vid lâred "bara" anehoñ
Il était tellement saoul qu'il ne pouvait piper mot (qu'il ne pouvait dire "pain")
Bara benniget, m'ho kemer abalamour da Jezuz, va Zalver. Ma varfen ar z'un-mañ trumm servijet din da Nouen ha da Zakramant
(> prière des personnes restées à la maison à qui on apporte du pain bénit
Red eo lakad an dorz war he leurenn
Il faut poser le pain sur son côté plat
Honnez a blij kreuñ ar bara dehi ha ro ar bour d'he zad
Elle aime la croûte du pain et donne la mie à son père
Ne oa ket re domm ar forn ha n'int ket kreunet a-walh
Le four n'était pas trop chaud et ils (les pains) n'ont pas assez croûtés
Me ne blij ket din ober paillorou gand ma bara
Je n'aime pas faire des restes de pain
"Bara kegined" a vize gwrêt deuz ar bara-lêz a vize da verenn gwech-all
On appelait "du pain des geais" le pain trempé dans du lait gluant froid qu'on mangeait autrefois en été à la collation
An toaz a rank glohori (klogori), peotramant a vez bara-panenn ha neuze ne labouro ket, evel ouzout
La pâte doit former des bulles, sans quoi le pain n'est pas assez poussée, et alors elle ne pousse pas.
Go a-walh a vo ma zoaz peogwir pa 'm-euz laket ar goell eh eo bet redet er laouer, gant ar go ma'h eo
Ma pâte sera assez poussée, puisque quand j'y ai mis le levain, il a coulé dans le pétrin tellement il était fermenté.
N'eo ket poaz a-walh ar wastellenn, panegwir ema c'hwez ar go ganti
Le gâteau n'est pas assez cuit, puisqu'il sent encore le levain
Ma zoaz 'n-euz kollet e standillon
Ma pâte a perdu sa cohésion
Du-mañ gwechall oa ur laouer-doaz e 'n daol
Chez nous autrefois il y avait une auge à pâte (pétrin) dans la table
Kehid 'vije ar fornier 'liboudenni e forn domm, 'vije laket an toaz a oa ba'r holoennou ba form eun dorz : an tamm brasa, ront ha brao, dindan, an tamm bihanna, war-gorre
Pendant que celui qui qui s'occupait du four passait la serpillière dans son four chaud, on donnait à la pâte qui se trouvait dans les panetons la forme d'une tourte : le plus grand morceau, bien rond, en dessous, et le plus petit, par dessus
Se zo bara malgaset
Ça, c'est du pain mal coupé, haché
29/11/07
Ar bara, hag ar gerioù par dehoñ (brezhoneg-galleg)
Diwar : F. Favereau, J. Gros, J-Y. Plourin, F. Vallée, J-M. Ploneis,... ha tud deuh ar forom "brezhoneg ar bobl". Mersi braz dehe toud.
Bet skrivet gand
Per kouk
d'an
11/29/2007
Inscription à :
Publier les commentaires (Atom)
Sitoù ha blogoù all hag a blij din-me
Dïelloù ar blog
-
►
2008
(16)
- ► octobre 2008 (6)
- ► septembre 2008 (3)
- ► février 2008 (1)
0 reaksïon d'ar mesaj:
Enregistrer un commentaire