Tan ba'r bern plouz, digoue'et ba Plouie

Sed ahe an trañskripsïon deuh an anrejistramant pa 'h eo chomet ar gasetenn war ma leh 'n eun tu bennaket, eskuzou-toud doh


- Eun abardahe' oa krog an tan ba’r bern plouz, an dud oa oh ober labour toud, med memestra neugn gwelet eur vogedenn o sevel, ha pé 'm-amp gwelet eur vogedenn à sevel oamp êt da wel’ petra oa, ha neuhe 'm-amp komprenet la oa an tan ba’r bern plouz, hag ar bern plouz oa tost-tre d’an tïer, setu 'm-amp owen la vije êt an tan deuz ar bern plouz ba’n ti. Setu, neuhe, 'm-amp gelvet re ar bourk da lak’ ar hloh d’ond en-dro ‘vid gelved tud d’ond da jikour ahanon da laho an tan. Deut oa tud deuz partoud, be' oa tud deuz partoud, dond a rê gante, lod ‘teuie eur gordenn gante, lod all ‘teuie kilornou, ha neuhe oamp deut a-benn d’ober teir chadenn evi’ kas an dour da bek' ar bern. Eur jadenn evid peb puñs, pe'gwir d’ar mare-ze na oa ket tonneier-dour ‘vel zo bremañ. Setu oa un’, daou, ba beb puñs o tenna dour deuz ar puñs, ha vize paseet ar hilornou dre ar jadenn tre da beked ar bern plous. Ar re oa tre ba-kichenn ar bern plouz ha 'n-a laket eur skeul ba bep tu d’ar bern evi’ chet’ an dour dre war-horre, a-benn ar fin oam deut memestra a-benn da ziminui ‘nehoñ. Med ga’ poagn ha tro-walh ! oamp deut a-benn da laho an tan, med an dra-he oa padet hirroh ‘vid 'm-o kontet doh ahe, pe'gwir, sur a-walh, oa padet ar labour-ze eun eur pe eun eur-hanter, oam bet é tenna dour, ha kas an dour da cheta war ‘r plouz.

- Braz oa ar bern plouz pe… ?

- Ar bern plouz oa braz, hir ‘hañw, ya. D’ar mare-ze ‘oa ket hangariou da lak’ ar plouz 'vel zo bremañ. Toud ar plouz, ha toud ar vhoenn vize gwrêt bernien deuz oute ‘mêz. Setu oam deut a-benn da ziminuï ha da ziminuï an tan ; a-benn ar fin oam deut a-benn da laho ‘nehoñ. Med bet 'mam bet eun owen braz oamp, 'm-amp, la vije bet êt an tan ‘barz an tïer, ha neuhe ba’n hangariou oa tost-tre d’ar bern plouz, hag ar bern foenn oa ket pell i’e, ma vije bet krog an tan ba’r bern plouz ha ba’r bern foenn, neuhe vije bet gwrêt eun tantad braz, ha vije bet imposubl dom laho ‘nehoñ. Med gand ar gourach, ga’ chikour deuz tud deuz a-bell oamp deut a-benn deuz outoñ. Med sterd oa bet. Me lâr zo dit la oam gwléb-gwléb-teil oam toud, ‘benn oa echu : gwléb-toud o dreid, gwléb-toud o rochedou oa, hag o zillad : toud oaint gwlébet. Med deut oamp a-benn memestra da laho ‘nehoñ, ga’ poan a-walh !.

- Ha, êt toud ar bern plouz da ludu pe… ?

- ‘Oa ket, eur penn d’eur bern oa chomet mad.

- A ya, memestra…

- Ya, oa chomet mad memestra. Ya, pe'gwir 'm-amp ampechet an tan da gontinuï ga’r plouz. Ha tamm-ha-tamm oam deut a-benn da…

- … da laho an tan…

- Da laho an tan ya.

- Ha petra 'pa gwrêt just a-walh war-lerh… … an traou kwa, ga’r re all deut deuz an dro ?

- Beñ neuhe oa, ga’r re-all oa deut ga’ ferier, ha neuhe, ga’ krogou 'm-am distantet ar plouz, mad, toud deuz ar bern, pe'gwir 'm-am owen la vije bet chomet takadou matrese ba-kreiz ar bern, ha vije bet tan-moug ‘barz, ha 'm-ijemp ket bet gwelet-hañw ken vîe partïet mad an tan...

- En-dro...

- ... An tan en-dro ya. Setu, pé oa dispaket toud ar plouz ha toud an traou laket war ar leur ‘n ene, n'eñ oa chet’ an dour warn'hè-toud, ha oam deut a-benn ar mod-se da laho toud an tan.

- Ha anaoud a rêz tou’n dud oa ganez ba plouïe, deuz an terouar ?

- Anaoud an dud, ya, tou’n dud ‘n-om anee ba’r hêriou deuz an dro, dre amañ kwa. Deuz Plouie.

- Toud deuz Plouie, na oa ket tud deuz ‘n Uhelgoat pe Brenniliz pe... ?

- A ya, d’ar mare-ze na oa ket pomperien 'vel zo bremañ. Bremañ 'vez ket gwrêt ‘med lak’ ar sirenn en-dro hag ar bomperien 'teu, ga’d o hamïon-dour, ha toud vez chetet doùr, med d’ar mare-ze na oa ket pomperien, na kamioniou ‘oa ket i’e da charread dour 'vel zo bremañ.

- ‘Oa ket heñchou 'vel bremañ evid...

- Nann, da genta-toud ‘oa ket heñchou d’ond, pe'gwir ‘oa ket heñchou-praz d’ond, ‘oa ket heñchou braz 'vel bremañ, meinet, d’hond da toud ar hêriou. Ha ni’n oa un’ deuz oute, oa un’ meinet e-bed d’ond d’ar gêr amañ. ‘Oa ken ‘med heñchou-treuz toud d’ar mare-ze d’hond d’ar hêriou. Setu, na vanke kalz mignoh amzer d’an dud d’errued hañ !. Med pe'gwir d’ar mare-ze ‘n-om jikoure an dud dustu pé vize eun dra mennaket, tou’n dud oa deut... deuz pell oa deut lod memez i'e da jikour ahanomp da laho an tan.

- Ha bremañ n’eo ket memestra kîn ?.

- Ha bremañ n’eo ket memestra kîn, bremañ zo pomperien, ha be' zo kamionou-dour, ha tüiojou, ha bep seurt traou toud. Med memestra 'm-amp bet eur spontadenn, peogwir ‘zoñje dem vijem ket a-benn da laho ‘nehoñ. Ha ma vije bet an tan ba’n hangariou ha ba’n tïer, n'eñ oa echu-toud d’ar gêr kwa, pe bet roastet toud an traou.

- Ha, alïez vize traou ar mod-se ? An tan ba’r bern plouz...

- Oo, vize ket re alïez a. Eur wech dre vare, a-wechou vîe ar bern plouz, a-wechou all vîe ar bern foenn, med alïez pé zigoue'e, beñ, vize devet ar lod brasa deuz oute. Setu, ba’r feurm vize da-houde, na vê nintra e-bed da roi d’ar loned da zibriñ.

- Ha petra vîe gwrêt just a-walh war-lerh ? Eun dastum-arhant pe eun dastum-foenn, dastum-plouz ‘vid chikour an dud pe...

- O, alïesoh vize gwrêt eun dastum-foenn, pe plouz, ‘vid chikour an hini vize devet an traou-se dehoñ.

- Ha bet 'p-euz bet dija eun tamm chikour ar mod-se, pe rôet 'p-euz traou d’an dud ?

- Ya. Eur wech 'm-a rôet foenn ‘vid mond d’ar sud deuz Bro-Frañs. D’ar mare-ze oa bet eun dommijenn ba’r sud, ha oa roastet toud an traou oa, 'n-oa-int ket foenn a-walh. 'N-oa-int ket foenn a-walh kîn, bet oa gwrêt eun dastum da gas dehe. Ha oa bet un’ ga’d e garr é paseal ‘biou, ha da-houde oaint paseet d’ar hamïon braz d’hond da ziskenn war-zu’g ar sud deuz Bro-Frañs.

- A ya. Pevare oa ?

- O'h, bremañ zo, o'h martese, o'h pemp war’n-ugent pe tregont vloaz ‘so matrese, ya.

- ‘Oa bet tomm...

- Ya, tomm-ru' oa bet ba’r sud deus Bro-Frañs, ya. Setu, ar labourerien-douar 'n-a ket boued kîn da roi d’ar loned.

- ‘Oa ket bet goulennet diga’r gouarnamant, pe vije bet desidet an dra-he ga’ ... ?

- O nann, n’oûnn ket amañ ba Bro-Breiz, amañ oa despunet foenn da gas dehe ‘vid chikour anehe, ‘vê ket dihanet ken vije deut ar peuri ba an douar adarre.

- Ha dit-te, n’euz ket digoue'et traou ar mod-se ? Beñ, devet toud an traou, da-lâred-eo ba’n hangariou ha leh vize ar plouz a-wechou.

- A nann, pas dre amañ. ‘M-euz ket gwelet an dra-he errued. ‘M-euz ket gwelet ‘méd, bremañ zo pemp pe c'hweh vloaz so, eur hlud-yir oa devet amañ ba-kichenn matrese : eur hilometr deuz kêr amañ, oa roasted eun nebeud amzer, ya.

Kôjeadenn gand P-M. Guillou ba Plouie tri bloaz so,

Doue d'e bardono.