23/10/08

C'hoari Akordeoñ

Trañskripsïon bet divanket d'ar 15 a vis-here 2011

Sed amañ penaos na bet komañset Yves Ar Gac, deus Skrigneg (gav din), c'hoari akordeoñ, añrejistret é bet ga tud Kazetenn Ar Menez e 1981, ha laket dre skrid genin

 

Ya, c'hoant pa da hoûd penoz ma komañset da c'hoa'i akordeoñ. Ur breur diñ, gav din, na bet un tamm akordeoñ bihen, n'ounn ket diga piw 'ha, ka'et anehoñ en un tu bennaket na oa ket re gér ma'hat, ha na digasset anehoñ gantoñ d'ar gêr, ha oa komañset da sonañ un tamm, med eñ na ket bet kontinu't. Ur breur all, ba neu'n yaouankoc'h, Pierre, eñ oa eizh la koshoc'h evidoun, ha heñ oa komañset da c'hoa'i neu'n med eñ na disket buan, set' oa krog d'hond d'o'r an eureujou. D'ar mare-se oa ket, pegur me oa barzh Kergloff kwa, o gan ba Kergloff, ha dre ene oa ket biniou na bombard d'ar mare-se. A-biou oa ur c'horn all ha' vije treujou-kaol, med dre zu-mañ oa ket. Un' all oa c'hoazh hag a c'hoarie an akordeoñ, med eñ oa pell-mat deus zu-mañ, eñ oa ba'r c'host-all d'ar barres. Setu ma breur oa krog da sonañ, beñ a-wechou oa krog d'en-om zibrouilh pé vije goull d'ond d'o'r an eureujou, hag an dra-hè na soveteet aha'mp, pegur ma mamm oa chom intames, ha oamp chomet pemp gati. Set' d'ar mare-se vise ket goneet kalz arc'hant diwar ar maes, set' pé oa krog da neu’n d'hond da sonañ, neuse vise pêet mad ar sonerien, ha 'h ae d'o'r an eureujou un tamm partoud : Poullaouen, da veked Uhelgoat amañ memes, deus Kergloff, Kareis, toud an dro dre ene. Set' me oa yowank d'ar mare-se, pé gallen tap krog ba'n akordeoñ, me ree kwa, med vien ket lesket da douch dehañ re kad owen mije torret anehañ. Med goude na bet un' neve ha oa lesk an heñi kozh neñ ; ha neuhè mije droad da son. Ar mo-se oan bet komañset, benn ma deg vloa bennaket, benn neu'n a sonen tammou, ha benn oan erru, da bemzeg la gav din, oa komañs an dud da houll aha'on d'ond d'o'r eureujou. Da bemzeg la oan bet 'h o'r muoc'h, keñtañ barzh Koloreg, med d'ar mare-se me c'hoarïe a-peu-prè kwa hañ. Med ga an diatonik oan c'hoa'i d’ar mare-se, ha ga an diatonik n'eus ket moien da son toniou tre 'vel vé c'hoant d'o'r, pegur n'eus ket toud ar gamm war an diatonik kwa, med memestra ma delc'het da son ga hezh ken oan aet d'o'r ma goñje. Ha pé oan aet d'ar rujumant ma ka'et ur c'hamarad just a-walc'h hag a sone bañjo, ha pé gleven hezh é son, me ziskenne da silou anehoñ. Un devezh oan hardisheet ha ma laret dehañ :

- Me c'hoari un tamm mem 'e, ga'n tamm akordeoñ bihen kwa, set' me n'ouon ket ar musik, a laran dehoñ, set' n'on ket 'vid c'hoa'i assames ganit kwa.

Ha na laret din :

- Ma keres heus ken méd dond da gaoud aha'on bemnos, ha me zisko ahan't da lenn ar musik.

Me gaven ket gwelloc'h kwa, ha set' teuen bemnos neu'n da gaoud anehañ, ha reemp, oh ya, matrehe un eur bemde a-peu-prè da zisken lenn ar musik. Med benn oan bet un heurtad, me oa krog d'en-om zibrouilh kwa. Ha set' deut da joñj diñ : Ha ma chañjefen m'akordeoñ ? Pegur ga hemañ-all oan ket gouest da c'hoa'i en-or lenn ar musik. Set' oan deut da Baris ! Neuhè oan barzh Toul ba'r rujumant, ha oan deut deus Toul da Baris en permissïon, ha ma preñet un akordeoñ barzh Paris, ha kass anehoñ neu'n d'ar rujumant. Med me gave berr ma amzer neuhè é c'hoa'i akordeoñ kwa, ha benn oa echu ma goñje me, benn-neu'n c'hoarien a-peu-prè, ha pé oan deut da'r gêr neu'n, d'ar mare-se vise ket gwraet dañsou brezhoneg kalz kin, oan bet ma'hat... (of, goude meus bet balo pad matrèhe tregont la bennaket goude) ha brem' ma'hat, brem' 'h a mad an traou 'darre kwa. Set' ar mo-se ma bet disket c'hoa'i akordeoñ, hag ar mo-se meus hadkomañset hardi dond bep ar mare assames gate da son, be 'ma : Lucien Lozac’h, Emile Foll, Tabastian Guern, ga François Corr amañ, set' memes wechou ga Le Docteur vé gwraet deus ontoñ deus Skrigneg ahè, hag Yvette... Set' pé zigoueemp assames vê plijadur, set' mé c'hoant d'ond kwa.

Mersi bras da ma ma mamm ha da Sylvain Botrel 'vid o zamm chikour war-dro an trañskripsïon

04/10/08

Un tamm despunad gerioù ba'r vro

KWEK, KWAKA : [kwek], [kwa:ka] : Naze, foutu(e). (Plouïe, Uhelgoat + cf. J.Y.PLOURIN p.217 à Wekañ in « Initiation au Breton Familier et Argotique ») + KWEKA : Baiser (vulg.). (Plouïe)
- Ar radio zo kwek : La radio est naze. (Plouïe)
- Tapet n-eus he wek / he lod : Elle est foutue. (Uhelgoat)
- Kweket 'n-eus ‘nehi : Il l’a baisée. (Plouïe)
- Kwaket é ar post : Le poste est foutu. (Uhelgoat)

BRILABRAILH(ET) (cf. ? fr. Brinquebaler) : En vrac, en désordre (et fig.). (Plouïe, Uhelgoat)
- E stal zo brilabrailh : Son magasin est en désordre. (Plouïe)
- Un dén brilabrailhet : Un homme désordonné dans sa tête, ses mœurs. (Uhelgoat)

FLUSKET : [fflyskəd-t] : Fauché(e), sur la paille. (Plouie, Uhelgoad)
- Flusket (é)-heñw : Il est fauché (comme les blés), il a tout perdu. (Plouïe)
- Flusket 'm-eus ‘nehoñ : J’ai tout gagné (et l’autre n’a plus rien). (Uhelgoat)
(Ce mot était utilisé quand on jouait aux cartes, aux billes ..., on pariait, on perdait, et à la fin on se retrouvait sans le sou.)

ROULL TOUBOULLIG : [rul‘tubu:lig/k] Roulé-boulé. (Plouïe)
- Demp da c'hoa'i roull touboullig ! : Allons jouer au roulé-boulé !
(Se pratique sur un terrain en pente, croiser les pieds et se laisser rouler)

MEIER : [‘mεj:εr] : (cf. : Mewr). Vif, -ve, alerte, dégourdi(e), leste, agile. (Plouie, Uhelgoad)
- Pegen meier é deu’t ‘bowe 'n-eus laket e votoù-lèr ! : Qu’est-ce qu’il est devenu dégourdi depuis qu’il a mis ses chaussures. (Plouïe)
- Me oa meier ‘kehid oan yowank, pa vijen oc'h ober ba'r prajeier : J’étais leste dans ma jeunesse, quand j’étais en train de faire toute sorte de choses dans les prés. (Uhelgoat)

DIHOLIED : [di‘ho:ljəd] : Jeune branleur, pisseux (jusqu’à 12 - 13 ans), teigne, sale garnement, mal(e) élevé(e), qui ne fait que des conneries. (Plouïe, Uhelgoat)
- Pa 'm-ije freget ma zilhad, ma mamm lare diñ oan un diholied. : Quand je déchirais mes habits, ma mère me disait que j’étais un sale garnement. (Plouïe)

SKLOUM-LAGADENN : [skl’um‘laga:dən] : Nœud coulissant. (Plouïe + cf. F.Vallée)
- Pa vije stardet mat ‘r c'harrad foenn vije gwrêt ur skloum-lagadenn war beg ar vranell : Quand la charretée de foin était bien serrée, on faisait un nœud coulissant sur le bout du taquet. (Plouïe)

PENNKATOR(Z) : Qqn de bien dans sa tête, volage, folichon(ne), mais qui mélange tout (Plouïe)
- Houmañ zo pennkator : Celle-ci mélange tout.

PENN POTHOUARN : Qqn qui a une grosse tête. (Plouïe)

CHOP’-STRAKAL : [∫om‘∫tra:kəl] : Apéritif. (Plounevez du Faou)

HENT KOZH : Voie romaine. (Plouïe) HENT PRAS KOZH : idem. (Uhelgoat)
- ‘Vid mond d’ar marc'had ba Uhelgoat vije ranket kemer an hent-treus ‘vid mond ‘tre'eg Kenec’h Yaouank evid digoue'o war an hent kozh (‘vije gwrêt deus heñzh en brezhoneg, hag en galleg vije gwrêt « la voie romaine » deus outoñ) : Pour aller au marcher au Huelgoat, on devait prendre le chemin de traverse pour aller jusqu’à Quenec’h Yaouank, pour arriver sur la voie romaine.

HADVORSET : Remarié(e). (bro-Leon, cf. fr. Divorcer)
- O ! Hou'zh é hadvorset ! : Oh ! Celle-ci est remariée !

PROPARIEÑ : [pro‘parjẽ:] : Bon à rien. (Bet klevet ba Loguivy, cf. fr « propre à rien »)

SAC'HAD BUHE : Matrice. (Plouïe)

ALAKOL : En concubinage. (cf. fr. “à la colle”, bro-Leon)
- An daou-se zo alakol. Ces deux-là sont concubins.

TREUSIAD : [trø:∫əd] m. : Ajouter : Moment, instant / Part / Petit peu de. (Plouie, Uhelgoad)
- Un treuched hir pe un treuched berr : Un long moment ou un cour instant.
- ‘Pad un treuched oa bet oc'h o'r skol dèmp : Il nous a fait école pendant un moment.
- Un treuched-labour 'm-amp gwrêt : Nous avons fait une (bonne) part de travail.
- Un treuched-bale / fagod / troc'h foenn ... : Un petit peu de marche / de fagots / de coupe de foin ... .

HANOCHENN : Aussi : Gourdin (utilisé pour les humains et les chevaux). (Implijet stank ba Plouie, Uhelgoad)
- Damaïg ‘h in ga’n hanochenn war e lerc'h : Tout à l’heure je vais lui foutre un coup, il va prendre.
- Damaïg ‘h ay an hanochenn war da benn / da gein : Tout à l’heure tu vas te prendre un coup de gourdin sur la tête / sur le dos.
- Me 'm-a gwelet heñzh é haloupad, î vamm ga’d un hanochenn war î lerc'h, mar'hat 'n-a gwrêt un dra fall mannaket. Je l’avais vu en train de galoper, sa mère à ses trousses, sûrement avait-il fait quelque chose de mal.
- Tap' an hanochenn d’hond war e lerc'h ‘ta : Prends le gourdin pour venir le corriger.

DÏODET : Aussi : Attiré par qqn (amoureux), épris ; tomber amoureux
- Dïodet é gati : Il est attiré par elle.

HAG E-SE : Aussi : De toute façon, et puis quoi !?... (Plouïe)
- Pa gôjeemp an eil ga’ egile vije red dèmp kôjèl brezhoneg pugur na ouiemp ket galleg hag e-se ... : Quand nous parlions ensembles, nous devions parler breton puisque de toute façon nous ne connaissions pas le français ... .

LOC'H : Aussi : Ancien bras de mer devenu lac. (bro-Leon)

AVOULTRIÑ : Aussi : Commettre un adultère. (bro-Leon)

DISKUILH(AÑ) : [disky:λ] : Aussi : Ramasser (synonyme de dastum). (Saint Urbain)
Diskuilh patates ba’r park = despugn patates ba’r park.

YOD ARZILET : [ɟu‘darzi:lət/d] : Aussi : Bouillie d’avoine. (Plouie)

POULL STRAP : Aussi : Retenue d’eau sale où boivent les (vaches...) des fois.

GWIELENN : Aussi : Homme très souple (et par ext. : un athlète souple). (Plouïe) (cf. Gwialenn)
- O sell ‘ta, pe-seurt gwielenn é an dén-se, heñzh a bleg med na dorr ket : Ho, regarde cette homme souple, il plie mais ne casse pas.

SKALF : 1° Aussi : Intersection de deux branches sur un arbre. (Plouïe)
- Êt (é)-heñw da beked skalf ar wênn : Il a grimpé jusqu’à l’intersection des deux branches de l’arbre.
2° Aussi : Entrejambes (synonyme de "gaol"). (Plouïe)
- Êt é ba'n hî skalf : Il l’a baisée.

PATOUILHAD : [pa‘tuλəd] : Aussi : Patauger, flapoter (et donc par ext. : se salir (avec), se dégueulasser (avec)). (Plouïe + J.Y.Plourin Patouilhad p.152 in «Initiation au Breton Familier et Argotique »)
- Patouilhad a ra ga’n dour ha ga’r pri : Il patauge dans l’eau et la boue.

SKLOKA(L), SKLOCHA(L) : Ajouter : Avoir toujours un pied de travers et s’en plaindre constamment, (et par ext. : avoir des problèmes de santé), envie de couver (poules). (Plouie, Uhelgoat)
- Sklok’ a ra : Il a des problèmes de santé quasi-perpétuels.
- 'N-ur skloka ‘h a an dud pell : Toujours malade, jamais mourir.
- Ar yar, houm’ zo sklochet : La poule a envie de couver.

MOUDENN : 1° [mu:dən] : Aussi : Sexe féminin (hum.). (Plouïe)
- Lak an dorn dehi war he moudenn : Fout lui la main à l'entrejambe
2° [mu:dən‘t‘uw:əx] : Moudenn-towarc'h : Aussi : Rectangle de tourbe. (À préciser pour éviter la confusion avec 1°). (Plouïe, Uhelgoat)
- Êt é da denn moudig da Brennilis : Il est parti arracher de la tourbe à Brennilis.

KEUNEUDENN (f.) : Aussi : Quenouille (Plouïe, Uhelgoat), (et fig.) fille frivole, commère, vicieuse. (Uhelgoat)
- Hou'zh zo ur geuneudenn : Celle-ci est une vicieuse (Uhelgoat).

KASTRENN : Aussi : Pénis. (Plouïe)

KASTRENNAD : Aussi : Coup de queue (de pénis ...). (Plouïe)
- Ro ur gastrennad [ga‘strε:nεd] dehi ! : Fout lui un coup de queue !.

INKAN(AD) et INKARN : [(h)iŋka:(r)n] inkarn hag inkan konfontet alïez a-walh : Aussi : ("inkan" normalamant Piocher (marcher mal, un défaut de marche pour un cheval ou une jument, les sabots tournés vers l’intérieur) / ("inkarn" normalamant Étirer la laine pour qu’elle soit prête à être effilée par la suite (carder). (Plouïe)
- Inka(r)n a ra ar jô en-ur vale : Le cheval va l'amble.
- Inkarnet ‘vije ar gwlan ga’r merc'hed : C'étaient les femmes qui cardaient.
- Bale fall, hinka(r)n’ a ra : Il marche mal, il pioche.

LASS : Aussi : Collet. (Plouïe)
- Brem’ ‘h amp da lak ar lass ba'r garifoul-lapin : Maintenant on va mettre le collet dans le passage à lapin.

DISKLIPAÑ : Aussi : Expliquer (par ext.) / parler. (Plouie)
- Ah ! n’é ket gouest da zisklipañ an dra-he !... : Ah ! il n’est pas capable d’expliquer cette chose-là !.... .
- Disklip’ mad a ra = kôjèl a ra distag

BIGNES : m. -enn -ou : Aussi : Galette. (bro-Leon)

 : Aussi : Câlin (pour les petits enfants). (Plouïe) ÂIG : Petit câlin (plus chaleureux). (Plouïe)
- Ro un â dehoñ. : Fait lui un câlin.
- Ro un âig dehoñ ‘ta : Fait lui donc un petit calin.

TALFASTED, TALAFASSAÑ : [ta‘lfa:stεd], [ta‘lafa:sə] : Aussi : Bâcler (cf. talfasa). (Plouïe, Uhelgoat)
- N’eus ke’ gwrêt ‘méd talfasted e labour : Il n’a fait que bâcler son travail. (Plouïe)
- ‘Blame ‘betra 'h-eus lâret d’un talafasser d’ond d’o'r da labour dit ?! : Mais pourquoi as-tu demandé à ce bricoleur du dimanche de venir faire ton travail ?!. (Uhelgoat)

YEDAL : [jé:dəl] : Aussi 1° : Surveiller, être à l’affût. (Plouïe) (+ cf Gedal)
- Yédal ar yér da ‘hont da zo’iñ : Surveiller les poules pour savoir où elles vont aller pondre
Aussi 2° : Écouter et tout savoir à propos des gens sans être vu ni entendu, et faire semblant de ne rien savoir. (Plouïe)
- Hem’ fell dehoñ gou'd toud heb lâr nintra, hem’ zo o yédal an dud. Celui-ci, il lui faut tout savoir sans rien dire, il écoute les gens sans que l’on sache qu’il le fait.

KENT-SE : [ke’sə] : Aussi : Aussi bien. (Poullaouen)
- Kent-se lahet ma vijen bet, 'm-ichen ket bet gouiet : Aussi bien je me serais tué que je ne l’aurais pas su.

DREIN-AVALOÙ :Porte greffePommier sauvage

DREIN-PÉR :Porte greffePoirier sauvage

PENN-KLOK(ES) : [pɛn'klòk] (fig.) Tête de pioche, individu obtus, têtu (Uhelgoat, Plouïe, Berrien)

KAMPI(LH)ARD : [kãm'piλard] Lascar, coquin, individu louche... (Uhelgoat, Plouïe, Berrien)
Ba bourk Uhelgoat 'm-eump gwelet ur vandennad kampilharded, Au bourg d'Huelgoat, nous avons vu une bande de lascars.

PALAS(TR) : ['pa:las] Fat, crâneur / + (autrefois) une pattée chaude (du son) mise dans un linge que l'on appliquait sur le torse de qqn qui avait une toux. (Uhelgoat, Plouïe, Berrien)
Pebezh palas' é an dén-se ! Qu'est-ce qu'il est fat cet homme-là !
Soñj 'm-eus pé oamp é labourad ur wech mannaket, é tespugn patates, oa deut un dén da sell deus outom, e zoworn ba'n î hodelloù, héb lared komz e-béd, hag un' deus outom a houlle : "oh o'r petra 'ma ar plalas'-mañ ahe ?! Je me rappelle que nous étions en train de travailler, à ramasser les patates, quand un homme vint nous regarder, les mains dans les poches, sans décrocher un mot, et un de nous de demander : "Mais qu'est-ce qu'il fout là celui-là ?!"
Pa vijen é peukad, ma mamm lake ur palas' war ma feultrin ! Quand je toussais, ma mère m'appliquait du "palas'" sur le torse.

TRA-LACH / TRE-LACH : [tra'laʃ] [tre'laʃ] Incertitude (et "temps" incertain et changeant) (Uhelgoat, Plouïe, Berrien)
Fenos zo bet un tra-lach amzer Aujourd'hui il y a eu un temps incertain
Tra-lach zo etrese Ils ne sont pas en meilleurs termes.

-----------------------------------------------------------

Koat skôet ba toulloù : Du bois gaspillé

Glô da stagañ ar boultrenn : [glo də sta:g' ar bul:trə'n] petite pluie fine qui ne sert à rien pour la végétation, elle n'hydrate pas le sol.

Foetañ arc'hant ?? Ya, an dud 'blij dehe bremañ foetañ arc'hant partoud, 'vid preñañ forzh petra, 'vid prenañ traoù n'eus ket emm deus oute.
['fwe:ta a'hãnt ?? ja ãn dyd ə bliʒ dɛ brɛ'm' fwe:ta a'hãnt par:tut, vi prēnə fɔ:rs pe:tª, vi prēnə 'trɔw nøs ked e'm døzu:te] : Gaspiller de l'argent ?? Oui, Actuellement il plait aux gens de gaspiller de l'argent à tout vent, pour acheter n'importe quoi, des choses dont on n'a pas besoin.

Sell 'ta petra 'neugn gwrêt ga'r mogerioù !! freget é an ti bremañ !
[sɛ:l 'tª pe:tǝ nœŋ grɛt gar moge:rju !! frɛ:g'ɛd e ãn 'ti brɛ'ṃ !] : Regarde ce qu'ils ont fait des murs !! maintenant la maison est défigurée !

Digoueet (é) ar yeot war an hent : L'herbe déborde sur la route

Avel zo da zistroñsañ an delioù, damaig vo glô : Il y a du vent à faire pencher les feuilles (des arbres) d'une certaine façon, tout à l'heure il va pleuvoir

Ar medissin : daou lamp ba'n ti > daou lamp 'mês : Le médecin, aussitôt entré, aussitôt sorti

Spilhoù mamm-gozh : Pélagornium (petite fleur rouge/rose que l'on trouve partout en Bretagne)

Gwrêt 'm-eus an dra-he dre bréss : J'ai fait ça vite-vite

An heñi 'n-ije skôet e falz ba'n êr a welefe un' o tond ba'n traoñ /
Ma vije chetet ur vi dreist an ti, ba'n tu all, sur vefe ka'et tri : plusk, gwenn, melen : trad. non littérale de tournures pour dire en gros : Ça paraît évident / C'est sûr...

Ur sac'h na vije ket ês war da gein, ur sac'h ludu-gris vije laket war da gein pé vije fall an amzer, pé vije glô kwa... : Un sac inconfortable sur le dos, on te mettait un sac gris-cendre sur le dos lorsque le temps était mauvais, quand il pleuvait quoi...

Ha pa vije red d'ond ba'r gêr 'darre vije prest an nos da zon' dress, vijes ba'n teñval dija 'walh 'benn errued ba'r gêr : Et lorsqu'il fallait rentrer de nouveau à la maison, la nuit était juste sur le point de tomber, et tu te trouvais dans l'obscurité pour ainsi dire, avant d'arriver chez toi.

Gwinojennoù, ya. 'Vi' mon' d'ar skoul alemañ 'ranken mon' ga'r winojenn penn dre benn tre da beked ar bourk. Ha da zon' d'ar gêr oa memes tra kwa : Des sentiers, oui. Pour aller à l'école d'ici je devais suivre le sentier de bout en bout jusqu'au bourg. Et la même chose pour rentrer à la maison

Be' oa hiniennoù deus oute a ouie brezhoneg. Bet oa bet un' deus oute a oa deus Brennilis, oa bet oc'h o'r skol dèmp, 'pad un treuchëd oa bet oc'h o'r skol, ha heñzh oa bet skolêr goude m'é bet e vreved 'barzh Uhelgoat ahe. Hemañ ouie brezhoneg koulz ha dèmp pugur oa deus Brennilis : Il y avait certains d'entre eux (instituteurs) qui connaissaient le breton. Il y en a eu un d'entre eux qui était de Brenniliz, qui nous a fait école, pendant un moment il a fait école, et il était devenu instituteur après avoir obtenu son brevet au Huelgoat. Il connaissait le breton autant que nous puisqu'il était de Brenniliz

Deus da domm' amañ ba'r c'hoñgn ma 'p-eus riw : Viens donc te réchauffer au coin du feu si tu as froid.

‘M-eus ke’ gwrêt an dra-he e-peus-kàer (gw. ? Espress-kàer) : Je ne l’ai pas fait exprès, je ne l’ai pas voulu (ne s’emploie qu’au négatif). (Plouie).

Be’ ‘zo tud gouest d’o’r ur sac'had ga’ nebeud a dra, me’ me n’on ke’ ‘vi’ kôjèl ‘mo’-se diwar nitra : Il y a des gens capables de faire des montagnes de pas grand-chose, mais moi je ne peux pas parler comme ça à partir de rien. (Plouie).

Ober ur sac'had gant : Faire une montagne de

Ledann é plass ar loa d'hañw : Il raconte beaucoup de chose sans savoir ce qu’il dit / Il mange beaucoup (Plouie)

Pa vêr (é) kass teilh d’ar park, nompass riñs' ar c'harr ‘kichenn an toull-karr, kas ‘n’hañw d’ar penn pellañ / Arabad hadañ ‘kichenn an ant ! (de la part des vicaires 1920 –1930) : tournure fig. pour dire : L’acte sexuel n’est que pour la procréation, ne pas éjaculer à côté ! (Plouie)

Be' 'ma (é) harlinkad he c'herc'henn : Il est en train de la taquiner (Plouie).

Hemañ zo rosset ga'r vezh (<"rostet" probablement) : Il est mort de honte (Plouie)

Ken a’h a an amzer ‘bioù : Au fil du temps (Plouie)

Kresk a ra ‘vel ar lann war ar lein : Se dit ironiquement d’un tas de bois qui s’amoncelle vite (Plouie).

Komañs é ar bern koat = brassêt é ar bern koat : Le tas de bois grandis

(É) Tespugn mein ’ma ’vi’ cheta ’n'hè war-lerc'h : tournure pour dire : Cet enfant est trop sage pour que cela dure (Plouie)

Pig pe vran / a gan : Tout se sait (Plouie).

Ober e gazh gwléb : Esquiver hypocritement, filer en douce par humiliation ou vexation

Sa’et é ar pebr d'hañw ba'n î vhri : La moutarde lui monte au nez, il s’énerve (Plouie).

Gwennek ha gwenneg ‘h a e voutik da nintra : Sa boutique est en faillite (Plouie)

Gourlañchennoù (prononciation gourleñioù) : Gosier
Ahe ‘h a traoù ba'r gourleñioù ! : Ça y va avec l’alcool (marque d’exaspération) (Plouie).

Ma lall : Mon choux (terme affectueux aussi employé à Plouie, et pas que dans le Léon).

Torrioù-rè'r ! : Des casses-pieds ! (Uhelgoat)

fig. Na lost na rè'r : fig. Sans queue ni tête (Uhelgoat)

Russ fall : mauvais caractère (Plouïe)

Ba Sant-Riwall / N'eus 'med lêrien ha tud fall (Uhelgoat)

Gînoù ledann : (une) grande gueule (> qqn qui raconte beaucoup de choses sans savoir de quoi il parle. cf. Ledann é plass ar loa dehoñ (2°> qqn qui mange beaucoup)

Digoueet é war'hanon* ba'r marc'had, (< *[var'hã:w]) : Je l'ai rencontré au marché (et j'ai été surpris(e)) ("il est arrivé sur moi" dans le français du coin (Plouïe))

Digoueet é genin ba Uhelgoat : Je l'ai rencontré au Huelgoat

--------------------------------------------------

"Sed ahe ur farsadenn bet kle'et ba Skrigneg gand ma zad diga 'n ta'-kozh pell zo. Houmañ 'n-eus ar mod da ve' normal a-walc'h e penn keñtañ, med daou sinifiañs zo dehi, hag an eil an-heñi a gont amañ :

Braw vo ar patates ar bla-mañ, temz' mad a rez
sinifiañs sklàer 'vel lagad an nàer : Les patates seront belles cette année, tu amendes bien

Sinifiañs gwirion : Temz' mad a rez = Tu mets beaucoup de beurre sur ton pain

Amañ é ablame ma leda ar paotr ur pezh amann war e damm bara, un tamm re deuz ar his a wechall , surtoud pé vé gouiet la oa paour a-walc'h an dud ba'r vro n'eus ket ken pell zo oa. Ha daw goûd i'e lar an dud 'h ae war vaes er maes gwechall, war 'r bern teil pe 'n un tu mannaket all, ha ga'n dra-he vije gwraet temz, just a-walc'h, 'vid aessaad ar legumajoù ("patates" amañ) d'ond 'maes an douar, temzañ 'nehe neu'n.

Hag añse, neuhe pa zeb' anehoñ ur bern, pikol pezh amann ledet war e damm bara, dehoñ da ve' lardet mad goude ha c'hoant kac'had bras gantoñ sur a-walc'h gant toud ar boed a'h ay ba'n e hourleñienn, war-se an heñi-é neu'n é bet lâret an dra-he dehoñ 'vid farsal un tamm...

----------------------------------------------------------

Un Dastumad Gerioù Deus Leskon

Gerioù bet digant Dédé, mestr ar malamok Roxy

Takar [ta'kar] : Tacaud
Krank ['krɛ̃k] : Crabe > kreñk (forme de Leskon)
Sac'h ['zax] : Chalut
Taol marteñ ['tɔl mar'tɛ̃] : Bon coup de chalut
Kazh rouss [kaːz 'rus] : Roussette
Sklap-e-lost (Leskon) [s'klăp i lɔst] / Toullourou (Gelveneg) [tulu'ru] : Galathée
Fard [fărt] : Câble métallique
Kranked-sabl ['krɛ̃kǝt sabl] > kreñked-sabl (forme de Leskon) / Grili-sabl : Langoustines
Leizenned [ljezeːnɛt] : Soles > liezenned (forme de Leskon)
Silioù [si'ljuw] : Congres
Legestr [leːgɛstr] : Homard
Fri-gwin [fri gɥin] : Mostelle
Boultouss [bu'ltus] : Lotte
Ki [ki] : Émissole
Lioneg [ljõ'nǝg] : Lieu (poisson)
Pich-bouloñjer ['piʃ bulõːʒaʳ] : Loche
Soner [zõːnaʳ] : Requin taupe
Rae [rɛ] : Raie
Morskoul [mɔr'skul] : Fou de Bassan
Kord da lay [kɔrt a laj] : Corde (du haut / de dos) (chalut)
Laskenn revr [la'skɛn raːr] : Corde de cul < ?nask en revr?
Alfe [alfǝ] : Clef crocodile (alfe = alc'hwe(z))

Pänojoù [panoːʒu] : Panneaux de chalut
Geñdinoioù : Guindineaux
Post-moteur [pɔst mo'taʳ] : Poste moteur
Post en draoñ [pɔst ɛn drãw] : Poste arrière
Post war-raog [pɔst va'rog] : Poste avant (le magasin)
Kal [kaːl] : Glacière > Ar c'hal
Pasrell m. [pa'srɛl] : Timonerie (cabine)
Ferm [fɛrm] : Potence de pêche
Malanok (Gelveneg) [mala'nɔk] / Chaluter (Leskon) [ʃaly'taʳ] : Chalutier
Rouejoù [rweːʒu] : Filets
Mestr ['mɛstr] : Patron
Draeneg [drɛːneg] : Bar (poisson)
Taol maes [tɔl 'mɛz] : Filer
Taol perch [tɔl 'pɛrʃ] : Matériel mêlé
Dalah [da'lah] adj. : Quand le chalut est accroché au fond
Penn ['pɛn] : Cap
Penn kornôg ['pɛn kɔːrnɔk] : Cap à l'ouest
Penn e nord ['pɛn i nœrt] : Cap au nord
Penn e su ['pɛn i sy] : Cap au sud
Mond d'ar mor : Aller en mer
?Penn a(r) (h)ê? ['pɛn a ɛ] : bout à quai
Sk(l)oum [skum] : nœud
Mond d'an aot : Aller (à la grève / à la pâture) / Mettre à sec
Teil ['tejl] : Goémon
Treujoù ['trøːʒu] : Fouets de goémon
Lidik [liːdik] : Vase
Sab(l)enn [zaːbɛn] : Sable
Tarzh ['tars] : Vague(s)
Oulagenn [ula:gɛn] : Houle
Trous ar mo(u)r ['truz ar muːr] : Ressac
Mesk(l)enn [mɛːskɛn] : Moule
Meiloù ru ['mɛjlu ry] : Rouget barbet
Brili : Maquereaux
Grili : Langoustes
Kregin [krɛːgɛn] : Coquillages morts
Rog' ar sac'h : Déchirer le chalut
Tress' ar sac'h : Ramender le chalut
'Trap' pesked ['trăp pɛːskɛt] / Pesketa [pɛskɛːtǝ] : Pêcher
Tevenn [teːvǝn] : Dune
Siler doùr [zilar duːr] (tournure) : Mauvais pêcheur
Ar mor zo da lay [dalaj] : la mer est haute
Ar mar : La marée
Èlierennoù [ɛljerɛːnu] : Ailières
Bikoù : Petits merluchons sans taille (de la taille d'un crayon bic)
Koñpass : Compas / Boussole
Amañ zo leun a bissikultur : Ici il y a pleins de petits poissons
Merlus : Merlu(chon)
Mo(u)rglaou [mur glow] : Méduses
Gleur [glœr] : Dépôts filandreux en fond de mer / Petits poissons (saletés)

Pedenn evit an armée (testenn gozh bet diskoachet)

Daw din lâred na oa ket propr-propr ar feuilhenn bet diskoachet, ha sterd da lenn gwech a-ve, añse hallefe bé chomet vioù-koukoug diganen.

Petramed n'ouzon na pedavare, na piw 'na bet skrivet an tamm pedenn-mañ...


Pedenn evit an armée

Autrou souveren c'houi galvet Doué an armeou difennit ar Frans ar brezel a c'hourdrouz hé feiz hag é frankiz savit autrou doué a skubit pell diouzimp an énébourien a stourm ouz merc'h hena hoc'h iliz ; touet hô deuz é holl touet hô deuz é diskar hag éné leac'h laquat an herezi ar falz kredenn ; né bermettéfoc'h quet autrou souveren he zeufent abenn euz ho inemeziou milliguet, song ho pezo euz ar bobl ra pehini hô heuz roét; Santes Genovefa, santes Clodia, S' ?Loua..? hag hô euz quen aliez savetéet dréz vurzudou grit eur sell drugarezas var armeou ar Frans ni ho ped evit hor soudardet evit quement hini a garomp hag a ia ha volontez vad d'ar vrezel; hor priegou ingt hon tadou, hor breudeur, hor bugale, hor c'herent, hon mignouned; difenn a reont ar vro hon tiez, hon illizou; hor c'huiteat ô deus (autrou doue evit) ober ô dever: hon laquaât a reomp étre douarn hô providans grit ma ne veimp ket euz a re ha varvo é tan ar brezel, autrou Doue ho polontez beza gret ha nan on hini; hogen pliget ganeoc'h silaou hor pedennou pa vezo ar maro ho para a suc'h ha ré a vellan déoc'h diouallit hi mirit, conservet hi d'hor c'harantez a leun a anaoudegez vad ganto, hag evito ni ho trugarekaiout; Kana a reomp an hymne a drugarez hag a veuleudi hé non illizou a renevezi a reomp ho bromesa da veza fidel d'ho servicha.

Oh' pedit a reomp autrou souveren evit hor soudardet gouliet soulagi ho foaniou rentit dezo ar iec'h hag ar vuez roit dezo ar resegnation grit ma tesquim hé n'or zougen ho blessou henoruz charei ar gouliou euz ho c'hroaz.


Oh' pedit a reomp autrou souveren evit hor soudardet prizounnerien n'é abandonnit quet hanezo her vro estra jou douzaït hô glac'har da veza pell diouz ho mamm bro skoazellit an divroidit gez ha roït d'ezo an espérans da velout adarre ho bro, ho familliou hag ho mignouned ekreiz ho anken ra vezo ho groaz ho brasa hag ho dousa consolation.

Oh' pedit a reomp autrou souveren evit hor soudardet dare da vervel pellaït diouz ho c'haloun an anken hag an disesper grit m'o devezo song euz ho badiziant euz no fask kenta a roit d'ezo pardoun éno heur diveza; kemerit ô va doué ar c'holl euz ho buez evit ar paiement deus ho fec'hegou hag euz anrét resevithi heno paradoz. Oh' pedit a reomp autrou souveren evit hor soudardet maro ho ped song euz ho c'hombajou euz ho boaniou euz ho bolontez vad souffrëet ho deuz, maro ingt evit difenn hor mamm bro catholiq; ankounac'heït ô va Doué hô fec'hegou hag hon holl fec'hegou ho deuz diskaret varnomp ni ho goaligner a roït d'ezo ractal digemer he rouantelez ar peoc'h hag an evurusted.

Ô Marie patrounez ar Frans sikour ar gristenien dreizoc'h ennomp offromp da Jesus hor mab ar pedennou ar re humblpla pliget ganeoc'h astenn hô toarn gallouduz evit diouall hor soudardet ho pézet song euz ha re a garomp silvidiguez ar re infirm ha ré glanv ha dinerz roït pareans d'hor soudardet blesset, consolatourez an dud affliget consolit hi heno prizounn ha var hô zremenvan refug ar pec'herien digorit d'ar re a zo maro dor an env ha pedit evit hor familliou glac'haret. Sant Martin skouer ar soudardet kenta patroun Frans pedit Doué da skuill hé venediksion he vennoziou var hon armeou hag obteni d'eomp ar peoc'h, evelse bez gret, Ô Marie konsevet hep pec'het pedit evidoump ni ha oullen sikour de ganeoc'h.



(Re ledan é an tamm paper 'vid mond toud ba ma skanner, dram a-se é troc'het un tamm bi'n ar gîrioù ba'r c'hostïoù)

Fin an emgann ba Kraozon (1944) / La fin de la bataille à Crozon (1944)

Trañskripsïon bet divanket d'ar 15 a vis-here 2011

Sed amañ un istor bet kontet din gant Pierre-Marie Guillou ba Plouïe, aet é d'an anaon dibowe, Doue d'e bardono.

Voici une histoire que m'a raconté Pierre-Marie Guillou à Plouyé, il est malheureusement décédé depuis, paix à son âme.


Fin an emgann ba Kraozon (1944)


D'an driwec'h a vis-gwengolo oa krog an emgann diveo ba gourenes Kraozon, soñj mad meus papred, oa kroget deus an abard'he d'an nos, ha pechiou-kanol an amerikaned da denno war ar boched.* Ha oaint en tu-all, set' ar wech oa komañset ar re-he da denno, an dra-he ree un drous spontus, ne vije kleet nintra gantoñ, amañ vêmp ket gouest da gomz an eil d'egile, dalc'h a ree an traou da droiñ ha da skoiñ, ha da strakal deus partoud ! Set' lared a reen da ma soñj : pegehid a bado ar jeu-mañ c'hoazh ?! Ma'hat alemañ na 'h ênt ket kalz tud bew fenos, set' dalc'he an traou papred ha papred, ... benn ar fin, benn oa deut ar mintin oaint dihanet. Set' oa laret demp neuhe mond war-raog, war-zu linennou ar boched. Set' mond a remp trankil, doussig, owen mamp la vije bet chomet un' bennaket ba-dreñw ur c'hleuñ bennaket, pe ba un toull bennaket, da denno war-ha'mp. Set' deus tu Lañveog, meus soñj mad, oamp diskennet d'hond war-zug ar Poulmig, an dra-he oa a-bred deus ar mintin, digoueet oamp ba'r Poulmig, hag ene mamp tapet un nebeud boched, ha' oa di-drous gate. Sïoul oaint ha 'n-om rentet. Hag an amerikaned, pelloc'h, na dastumet un nebeud re all en ene. Set' neuhe oa ket kalz a dennou kin, mond a remp papred war-raog, pass re vuan, trankil papred, owen da ve surprenet gad un tenner bennaket, ku barzh un tu bennaket, lec'h vije ket gwelet kwa. A-benn ar fin oa deut da lared demp la oa echu : echu ar bresel bremañ, pegur ar jeneral Ramcke, un SS, boch, an heñi oa komander toud kêr-Brest oa deut da sin ar peuc'h, da « La Pointe Des Espagnols » gad ur jeneral amerikan, ene na sinet ar redissïon ba-kichenn an hent en ene, meus soñj mad. Set' neuhe oa echu ar bresel. Dond a ree Alamanted un tamm deus partoud, 'n-om rentañ reent. Ha di-drous oa pé oa sinet ar peuc'h, oa ket tennou kin.


-------------------- Hag amañ dindan an istor-mañ en galleg --------------------
-------------------- Et voici cette histoire en français --------------------


La fin de la bataille à Crozon (1944)

Le dix-huit septembre la dernière bataille commença dans la presqu'île de Crozon, je me rappelle bien, c'était en début de soirée, les américains tiraient des coups de canon sur les boches* qui se trouvaient de l'autre côté. Dès-lors qu'ils commencèrent à tirer, ça faisait un boucan d'enfer, on n'entendait plus rien, on ne pouvait même plus se parler, ça n'arrêtait pas de tournoyer, de frapper, et d'exploser de partout. À ce moment-là je pensais : combien de temps ça va encore durer ? Ce soir il n'y aura pas beaucoup de survivants, et ça continuait encore et encore... ils se sont arrêtés au petit matin. On nous disait donc d'avancer, en direction des lignes allemandes. On allait tranquillement, doucement, de peur que quelqu'un se soit caché derrière un talus, ou dans un trou quelconque prêt à nous tirer dessus. Du côté de Lanveoc, je me rappelle bien, nous sommes descendus en direction du Poulmic, c'était tôt dans la matinée. Arrivés au Poulmic nous y avons pris quelques allemands, ils étaient silencieux, calmes et se sont rendus, les américains, plus tard, en ont pris quelques autres. Il n'y avait plus beaucoup de tires. Nous continuions d'avancer, pas trop vite, tranquillement, de peur de se faire surprendre par un tireur embusqué. On est finalement venu nous dire que c'était terminé, la guerre était terminée, puisque le général Ramcke, un SS, boche, le commandant d'arme de la forteresse de Brest vint signer la paix à "La Pointe Des Espagnols" avec un général américain, ils y ont signé la reddition à proximité de la route, je me rappelle bien. Voilà donc la guerre finie. Des allemands venaient d'un peu partout, ils se rendaient, et la paix fut signée en silence, il n'y avait plus de tires.

----------------------------------------
---------------------------
----------------------------------------

*"Boche"  ha "boch" mem mod en brezhoneg, ober a rae Pierre-Marie ga'r gir-mañ 'vid roiñ hano deus ar soudarded alaman pad an eil bresel-bed, mod all rae-heñw ga'r gir "alamant(ed)".

* Pierre-Marie employait le mot "Boch" en breton lorsqu'il parlait des soldats allemands de la seconde guerre mondiale, sinon il employait "an alamanted" (les allemands).

01/10/08

Boued naturel ha bevañ mad



Boued naturel ha bevañ mad


Daoust hag é fouetañ arc'hant heñi é mond da breñañ boued bio ?

Da geñtañ-toud, moien zo d'en-im houlenn ablame betra zo bet rôet un hano ken bras-all d'ar boued naturel, kar naturel an-heñi é benn ar fin. Mehmod 'vel vije gwraet gwechall, pass ken kozh se... d'ur mare pé n-im soursïe an dud deuh an douar, mond a raent gantoñ ha pass a-eneb dehoñ dalc'hmad. Oain ket bet gañet c'hoazh, med bet meus bet hano deuh mamm-gozh bet é huchal ha chomet mantret-par war an dud é wel anehe roiñ bleud-kig d'ar saout, heï a rouspete hardi, ha lare "Se zo roiñ kaoc'h d'ar loñed !!!" Tou'n dud c'hoarzhe diwar hi c'houst, eit oa-hi maes ar jeu, koueet deus lost ar c'harr, passeïst, pe me oar-me petra toud c'hoazh. Ha padal ar wirione oa ganti 'vel-just : sotoni an-heñi é roiñ kig d'ar saout, yeot vé debret ordin gate ha mad pell zo. Med delc'h a rae ar gouarnamant da boueo war an dud benn lak anehe da goñsantiñ gantoñ, ur sort propagand-stad laket e-reñk ga'n endustrïou-bras benn lak an dud d'hond gante. Ha hègn d'ober kad owen la jomefent a-ziwar-lerc'h, hag o feurm d'hond da nintra benn nebeud. Aes a-walc'h lemen furnes an dud diwar o venn pé vé kistïon deuh liw an arc'hant, mesket-kàer gad an owen ba-dirag ar baourente kement hag an owen da ve laket da sod pe da heñi bet chomet war-lerc'h segal, 'vel vé laret...

Bremañ, a-damm da damm, daoust d'an endustrïou ha d'ar gouarnamant klask mouchañ dowlagad an dud, benn nebeud eint komañs da zigor anehe just a-walc'h, ha komañs da breñañ skïant deuh ar geier zo bet livet dehe ga tud ha' oa gleet dehe taol evezh war 'r pezh vise rôet dehe da zibriñ. Ha dond a rant da gompren lar n'eus kime kaojou toull é tond maes ginou-ledann ar bolitikerien war-fed an añvironamant, par o sellou war ar CO² milliget cherr lak an dud da gulpabilisañ un dro adarre ablame d'o gwetur(iou) (padal ar pennou-bras ouie mad a-walc'h dibowe pell zo brass lar é possubl lak ur wetur di hond en-dro gant dour tra-kén...), hag en tu all da se tamm sell na grik e-bed war an nukleer laket da "gousked" ba'n douar heb goud na bu na ba war-fed ar mod ma'h ay an traou benn kantvechou, pe gentoc'h milionou a vlavechou... Ur farsite, me lar doc'h, « hypocrisie quand tu nous tiens » 'vel vé laret en galleg.

Ha just a-walc'h pé 'h a an dud tre da beked ur marc'had "bio" mannaket, n'é ket evid preñañ forzh petra, pass mehmod 'vel vé gwraet pé 'h aer ba supermarc'hajou brein ha làer da breñañ traou ha neugn ket emm... Pé vé preñet traou "bio", daw é neuhe prepariñ e bred e-hun-penn, mehmod 'vel vise gwraet gwechall hag e-se! Ha diwar neuhe, benn fin ar gont, koust a ra nebeutoc'h doc'h kar ar boued bet preparet ga'n endustrïou goust kér-ru (ken kér ha fall), hag azhpenn-se zo moien da breñañ traou "mell-divell", pass pakajet a-ziagent kwa, ha neuhe teu an traou da ve kalz gwelloc'h-marc'had, kalz gwelloc'h evid ar yec'hed ha 'vid an añvironamant.

"Ni zo ba'nomp toud pezh vé debret ganem", ha dram a-se pé vé debret traou fall 'h amp da sklokañ a-damm da damm... Me zo kasimant sur lar a teu kalz deuh ar c'hleñvejou vêmp skôet gante diwar ar boued fall ha trafiket a vé kasset demp dre an endustrïou-bras, ar re zo par o sellou war o yalc'had mignoc'h 'vid war nintra all. Na vo ket gwellet deuzhtu, med benn nebeud vo gouiet lar oa ar skïant vad ga'r re a glaske labourad propr an douar, ha kass boued normal d'ar re all... Hag un dra-all c'hoazh : Preñañ ba supermarc'hajou brein (hag a jomo dihano amañ, un tamm re zo deuh oute benn lak anehe toud amañ hi-mañ) an dra-he zo roiñ e arc'hant da tud hag a zo kustum da bêo bihen-bihen ar brodukterien, ha surtoud n-im zigass ba jeu ar bolitikerien : pêo "marc'hadmad" traou bet preñet gad un taol bout ba rer ar brodukterien, pe bet preñet gad endustrïou ker brein all hag a ra mem mod d'o ouvrïerien, ha kement-se evid preñañ loñed bet gwallgasset mem mod 'vel a vije bet gwraet ba kampchou-koñsañtrassïon pe lec'hiou mod-mañ... Daw da bep heñi cheñch e vod da breñañ benn cheñch e vod da vevañ. Med, hadlared a ran ur wech c'hoazh benn be kompreñet mad : arabad taol toud ar bec'h war ar labourerien-douar, 'vel vé gwraet ga pennou-bras ar gouarnamant bremañ, kar ar re-mañ diveo an-heñi neus poueet war ar beïsanted benn lak anehe da ve ba reñk gad o lesennou brein dre-berzh o fropagandou mantrus. Ar re-he ouie koulz 'vel an endrustriañed lar oa traou brein ha' oaint é kinnig d'ar beïsanted, sañset 'vid produiñ traou mehmod 'vel ar re naturel, met-ha vije bet founnussoc'h ha fonnaploc'h, ha diwar neuhe plantañ ba penn ar beïsanted la oa mond deus ar his ober mod-mañ. Ha hègn d'ober 'vel-just, powr-razh oa an dud gwechall, dallet ga penvidigezh ar re-all, ha gad ur propagand mod-mañ oa aes a-walc'h lak anehe da goñsantiñ gante la oa fur mond e-reñk ga'r mekañikaoua-bras hag ar chimikaad direson bet kinniget dehe 'vel ma vije bet an hent nemetoñ benn bevañ trankilloc'h cherr bevañ ar re all en ur mod modern.

Ha 'vid pezh é ar boued sañset "marc'hadmad"... Ablame betra oa red-groñs kaoud boued pass gwall gér ?

Beñ ablame oa, hag é gwir-pater papred, bihen pêet an dud a labour ba'r memes endustrïou 'vel ar re glask preñañ traou gant nintra azhpenn 'vid ur gwenneg-toull.... Produiñ evid produiñ, roiñ arc'hant d'an dud an nebeutañ ar gwellañ, ha diwar neuhe produiñ traou brein. Pé na vé ket rôet arc'hant d'an dud, ha laret dehe "pep heñi deus e du", propagand mantrus savet ga mistri war an dachenn : n'eus ket da jom soueet lar a ar bed war an tu fall.

Soutil an traou 'mestra, kar pezh a faot da pennou-bras ar gouarnamant é lakad war-wel d'an dud lar a vefent é klask diskammañ an efejou fall (deut digad o folitikaj war-eün), med heb lared sklàer la na gred ket dehe klask goud da vad ba pelec'h ema ar penn-kaos deuh tou'n traou-mañ. Forzh penaos vo ket gwraet, kar ar sistem kapitalist e-reñk ga soñjou ar bolitikerien an heñi a vefe daw dispennañ benn lak an traou propr en-dro. Ma'h é aet ar beïsanted da ampoasoñerien-tud bremañ, hag a zalc'hant da ve ar pezh eint deut da ve, é ablame zo ur volonte politik evid lak anehe da gontinuiñ mod-mañ. Ha nin, sitoaiañed mehmod, pé zalc'homp da breñañ o boued. Pegement vé rôet ga'r gouarnamant pe ga'n Europ benn chikour ar beïsanted zo é klask labour an douar, pe ober war-dro ur chatal, en ur mod bio ?

--> krakaj tra-kén, pé vé komparet ga'r pezh vé rôet d'ar re all, n'é ket mod-mañ an-heñi vo poueet war ar beïsanted evid cheñch o mod d'ober o micher... Se zo 'vel ur sort rod diroll é telc'h da droiñ ablame ma vank ar gouarnamant war e bolitik, n'é ket hanter fonnapl gad e labour. Kehid a jomo ar galloud-groñs ga'r gapitalisted (tud an arc'hant), na jeñcho ket ar bed en mod e-bed... sklàer 'vel lagad an nàer.... pe cheñch a ray pa vo re ziweet, 'vel kis-ha-kustum.

'Vel a lâre Coluche, Doue d'e bardono : « Quand on pense qu'il suffirait que les gens ne les achètent plus pour que ça ne se vende plus... quelle misère... »

Gantoñ oa laret sklàer an traou, nintra da lared azhpenn.... Toud omp kirieg deuh pezh a zigouev bremañ, toud gwitibunan, ha lod (politikerien ha kapitalisted, memes re toud anehe) zo kablus-toud!

Fin, pezh meus c'hoant da ziskeuz doc'h amañ gant ma zamm diskour : boued "bio" zo mad evid ar yec'hed, ya sur, med en tu all da se, preñañ traou mod-mañ zo un' deus ar c'hammejou keñtañ zo evid kaoud ur sossiete humanistoc'h un tamm, ha doujoc'h deuh ar re zo bew, na pa vefent loned, natur pe tud.

'Vel a lare ar re gozh : An douar zo kozh, arabad c'hwerzhin goap deuh outoñ


Dïellou ar blog

Piw oun ?

Toull-ar-glo, Bro an drein, France