Tem ar joñjoù, ar santimañchoù...

Tem ar joñjoù, ar santimañchoù...

Deut oa choñj din, n'eus ket pell zo, lar vefe dudïus-mat despugn troiennoù, pe gîrioù, diwar-benn temoù a-beb sort zo toud ha lak anehe toud assam's war ur bajenn internet. Ar mod-se pé 'no c'hoant un' mennaket da lared un dra diwar-benn ur sujed mennaket 'po kime klask war ar bajenn lec'h vo renablet un nebeud mat troiennoù implijet ga'n dud.

Amañ oun krog ga tem ar joñjoù, ar santimañchoù hag an traoù mehmod. Sed amañ pezh zo da gleo ba du-mañ (ba Kerne-uhel) :

----------------------------------------

--------------------

Amadouer qqn (chercher à) : Ober ton da ub

Avoir confiance en lui : Fïañ e groc'henn ba'noñ / Kaoud kred ba'noñ

Avoir du chagrin : Kaoud poan-spered

Ça m'est sorti de la tête : 'Meus ket joñj deus an dra-he / Dijoñjet 'meus an dra-he

Couver qqn : Roiñ ton da ub

Critiquer qqn : Kemer faot ba ub

Croire tout ce que l'on entend / dit : Krediñ toud pezh vé kle'et / Debr' toud pezh vé laret / Lonkañ toud pezh vé laret

Décider de faire quelque chose : Sevel e soñj d'ober udb / Dessidañ ober udb / Ober e joñj d'ober udb

Donner de l'amour à (une femme ou un enfant) : Ober ton da (ur plac'h pe ur bugel)

Être ahuri devant qqn : Chom digor e hînoù 'vel an alvaon dirag ub

Être ensorcelé par qqn : Be' lutunet ga ub 

Être entre deux eaux : Be' etre doùr ha tan

Exprimer ses pensées : Displeg e soñj

J'ai oublié mes clefs : Chomet é an alc'hwïoù war ma lerc'h

Je ne peux pas m'empêcher de faire des bêtises : N'on ket miret d'ober betissoù

N'avoir la tête qu'à cette fille : Be' sorc'hennet ga'r plac'h-mañ / Be' dïodet ga'r plac'h-mañ

Ne pas se rappeler : Dijoñjal

Oublier (de faire quelque chose) : Ankoueo (ober udb)

Penser aller quelque part : Joñjal mond d'ur lec'h mannaket

Perdre la tête : Koll e benn gantoñ / Koll e skïant gantoñ
Se fier aux autres : 'N-om fïañ ba'r re all

Se mettre en colère : Mond droug (il se met en colère : mond a ra droug ba'noñ)

S'ennuyer dans son lit : Inouiñ ba e wele

Triste de voir ses enfants prendre la route : Trist é wel e vugale 'hond rout

Tamm ha tamm vo dalc'het da bourveo ar listennad troiennoù

Tem an dud

Bet laket traoù azhpenn d'an 28 a vis-du

  Tem an dud

Deut oa choñj din, n'eus ket pell zo, lar vefe dudïus-mat despugn troiennoù, pe gîrioù, diwar-benn temoù a-beb sort zo toud ha lak anehe toud assam's war ur bajenn internet. Ar mod-se pé 'no c'hoant un' mennaket da lared un dra diwar-benn ur sujed mennaket 'po kime klask war ar bajenn lec'h vo renablet un nebeud mat troiennoù implijet ga'n dud.

Amañ oun krog ga tem an dud. Sed amañ pezh zo da gleo ba du-mañ (ba Kerne-uhel) :

----------------------------------------

--------------------

Bavard impénitent : Barbilher / Lardousenn

Bel homme : Beufig

Belle femme : Bleumpenn

Coquin (enfant) : Elgen

Enfant dégourdi, vif, alerte : Bugel digourdi / Bugel meier

Épouse : Gwreg (sing Une - : Ur vreg)

Garçon manqué : Pilpaotr

Gros cul : Re'r dru

Gros ventre : Kov youd

Gros lard : Loue dru

Femme bien comme il faut : Plac'h a-fesson vad
Femme d'intérieur : Plac'h-menaj

Femme jeune et (extrêmement) belle : Plac'h yaouank terrupl (-hardî) / Plac'h braw-hardî

Femme plantureuse : Plac'h terrupl

Femme qui parle à tort et à travers : Plac'h fliw-flaw

Femme souillon : Kalbaotenn

Femme tombée enceinte involontairement : Plac'h dihastet

Je la trouve belle : Din-me é koant

Maigre : Treut-ki / Hijal a rafe ga'n a'el

Personne adroite : Den tuapl

Personne ambitieuse : Den ambissïus

Personne attardée : Den bi'n

Personne avec une grosse tête : Penn-bras / Penn-youd / Penn katorz / Penn pot-hou'rn

Personne bien comme il faut : Den tre

Personne capable de faire des montagnes de pas grand-chose : Den gouest d'ober ur sac'had ga nebeud a dra

Personne casse-pieds : Torr-re'r (plur. torrioù-re'r)

Personne courageuse : Den kourajus / ampl

Personne crâneuse : Den palastr

Personne désordonnée (dans ses mœurs) : Den brilabrailhet

Personne énergique : Den ha 'neus nerzh

Personne facilement influençable : Den aes da brenañ

Personne feignante : Den cheñch-dreñw

Personne fermée : Den charret

Personne filoute : Aplikan

Personne forte : Den kreñw

Personne idiote : Gînoù patates

Personne maline : Den finnoc'h 'vid kaoc'h-louarn

Personne nigaude : Den teuk

Personne obtuse : Penn klokes

Personne pas très futée : Den ganet goude hanternos / deus fin ar su'n

Personne peu loquace : Penn-mul

Personne pleine comme une barrique : Den bout

Personne qui a du mal à faire les choses : Re'r-gaoc'h

Personne qui a la grosse tête : Penn c'hweet

Personne qui a une grande gueule : Gînoù ledann

Personne qui marche les pieds de travers : Den treus / Treuseulieg

Personne qui ne fait jamais confiance : Den e-hun'

Personne qui n'en fait qu'à sa tête : Penn kleî

Personne qui oublie tout : Den ankoueüs / dijoñj

Personne remuante : Bervetenn (sing. Une - Ur vervetenn)

Personne retardée : Den diveet / diwar-lerc'h

Personne rondouillarde : Toufouilheg

Personne sans ambition : Den jor

Personne travailleuse : Marc'h-labour / Ki-labour

Personne sans organisation : Teuker

Pleurnichard : Libaner

Sale garnement : Dihaolieg

Vieille fille : Merc'h kozh

Vieux garçon : Paotr yaouank kozh

Tamm ha tamm vo dalc'het da bourveo ar listennad troiennoù

Tem ar labour

Bet laket traoù azhpenn d'an 28 a vis-du

 Tem ar labour

Deut oa choñj din, n'eus ket pell zo, lar vefe dudïus-mat despugn troiennoù, pe gîrioù, diwar-benn temoù a-beb sort zo toud ha lak anehe toud assam's war ur bajenn internet. Ar mod-se pé 'no c'hoant un' mennaket da lared un dra diwar-benn ur sujed mennaket 'po kime klask war ar bajenn lec'h vo renablet un nebeud mat troiennoù implijet ga'n dud.

Amañ oun krog ga tem ar labour. Sed amañ pezh zo da gleo ba du-mañ (ba Kerne-uhel) :

----------------------------------------

--------------------

Aider à vêler la vache : Roiñ un taol-lañs da hal ar veuc'h

Arracher de la tourbe : Tenn moudig

Arrêter le travail : Arret ar labour

Aucune méthode de travail : Fesson vad e-bed d'ober e labour

Aucune organisation dans le travail : Dilu e-bed ba e labour

Ça tire sur la quigne : Chech a ra war e gorf / Stenn é war ar jujoù

Carder la laine : Inkarnañ ar gwlan

Cochonner le travail : Talafassañ e labour

Dérangé pendant son travail, dans ce que l'on fait : Torret / Troc'het ar lañs

Donner un coup de collier : Roiñ un taol-kolier

Drainer de la terre humide : Dizouriñ douar gwleb

Être en retard dans son travail : Be' dilañs war e labour

Être organisé dans son travail : Be' dilu war e labour

Faire quelque chose vite-vite : Ober udb dre bréss

Faire un nœud coulissant sur le bout du taquet : Ober ur skloum-lagadenn war beg ar vranell

Filer la laine : Nîañ gwlan
Finir le travail : Rahañ ar labour

Journée de battage : Devezh-dorna

Journées de labeur à la ferme : Devechoù-labour ba'r feurm

Laver le linge à domicile : Gwalc'hiñ an dilhad (e / ba) ti an dud
Le travail lui est trop dur (à la ferme), tourn. : He'zh a vank un troad flour dehoñ

Ne rien faire, glander : Troiñ (ar c'hi / ar c'hazh) war-boues e lost

Rentrer les vaches à la maison : Kerc'had ar saout d'ar gêr

Se débarrasser d'un sacré boulot : Disklabeo ur pakad labour

Serrer fort la charretée de foin : Stardañ mat ar c'harrad-foenn

Soulever un sac de patates : Diboueo ur sac'had patates

Trainer son travail : Chlejañ e labour / Rusañ e labour

Travail chiant à faire : Tamm kozh labour-kaoc'h d'ober

Travail ennuyeux : Labour hirvoudus

Travailler constamment très doucement : Chech e revr gantoñ a-dreñw dalc'hmad

Travailler de façon brusque : Mond feuls ba'r labour

Travailler de façon rapide : Mond prim ba'r labour

Travailler de façon régulière : Mond ingal ba'r labour

Travailler n'importe comment : Diskrapañ ('vel ar yar)

Une bonne part de travail : Un treuchad-labour

Une dure, rude journée (passer) : Un devezh sterd / poagnus / kozh (kaoud, tap')

Une journée pépère, sans tracas : Un devezh laosk / didorr

Tamm ha tamm vo dalc'het da bourveo ar listennad troiennoù

Passeal ar Permi

Trañskripsïon bet divanket d'ar 15 a vis-here 2011

Sed amañ Irène, deus Plouïe, é kontañ demp tammou traou diwar-benn ar permi, mil miser é klask tap anehoñ. Añrejistret é bet genin ba'n hi zi. Michañs po plijadur é chilaou 'nehi kontañ ar gaos ga ma mamm ha ganen-me.

Lod vé pell tiskiñ, me zo bet pell tiskiñ ha konduiñ pugur, goûd a houz'z vie daw din o'r ma labour benn mond, ha pé teuen da'r gêr gaven ma labour d'o'r 'darre. Vien dalc'hmad enervet d'ond a-benn... oh merde... Setu dalc'hmad neuhe vien, prest din kasimant da gaoud en ur mis, kaoud ra din memestra... merde... benn ar fin oain dihanet d'ond. Ma! Lar a reen da ma soñj memestra, pugur bewech pé 'h ên, wechou vien ur bla heb mond... ma god meus bet teir gwech ! Ar wech kentañ a ouien 'nehoñ par cœur, boñ un eil gwech oan bet ouien 'nehoñ par cœur, hag ar wech diveo mehmod. Med da gonduiñ, la conduite oa sterd din ! Wechou vien enervet ken-ha-kén 'h ên hanter re-vounnus petrame wechou, ur wech ma kemeret kachedou da ve trankil un tamm hag avañsen ket... Oh ! Lar, trist é... ha goulskoude me ouie konduiñ, benn ar fin me ma cheñchet moniteur, oain ga Jojon, choñj heus deus Jojon ?

- Nann, me zo bet ga madame Le Maître... Deus Jojon meus ket joñj.

Ya ya be vé hag a so bet 'e ga madame Le Maître, me ma bet ma bermi a-raog... me meus bet ma bermi en 71. Med en 69 oan komañset da ziskiñ 'ha, ha me ma cheñchet moniteur, ha oain aet ga Roger Guenver, ha pé oain komañset ga Roger Guenver, a lar din : “Mais toi tu sais conduire! Mais comment ça se fait que tu n'as pas ton permis ? Tu sais conduire...” Mais oui mais quand je vais au permis je sais plus...

- Mil inervet kwa...

Mil inervet.

- 'Vel kalz...

Med pegur henn' na soulajet aha'on, ma gwraet teir pe beder leusson gantoñ, med lar din : “med te oar konduiñ ! ” Med ouien ket 'e. Wechou les crénaux ouien ket o'r mad, wechou zigoueen wechou reen ket! Ha hañw lar din 'e : “'Peus kime chilaou 'ha'on, o'r 'vel larin dit, ha sur zigouei ! ” Ha setu laren : med pé ho gwel un takad ba'n oto ase set' a 'ho kime dizroiñ toud ha 'h i ba da blass! Oh gast 'ha ! E gis-se an-heñi é ? Med an heñi all na ket laret an dra-he din gwech e-bed... wechou zigoueen, wechou reen ket 'ha... Ur wechad oan bet passeal ar permi, ha'r moniteur na tap i vetr da wel pegehid oan deuh an trotouar... oh nondidïe... mi gave din oan ket pell hat, ha lar din : “Vous êtes trop loin ! Ça fait 40 cm hein, vous être trop loin. Ah ben vous l'aurez la prochaine fois” Oh la merde tiens ! ... 40 cm...  

- Ha benn ar fin oc'h deut da benn...

Ah ya ! Benn ar fin.

- Ha bet é vusuliñ an traou kwa ?!

Ya ! Na musuliet ga i vetr... Oh nondidïe...

Istor an Tri Beisant

Trañskripsïon bet divanket d'ar 15 a vis-here 2011

Sed amañ ur rismodell bet kontet din ga Irène ba Plouïe d'an 10 a vis-du 2010, añrejistret é bet genin. Michañs 'po plijadur é chilaou 'nehi kontañ traoù.

Un' all houzon c'hoazh : oa tri beisant ha na c'hoant da hoûd galleg, ah beñ un' lar :

- Med ar gwellañ tra neu'n, meump kime mond da Baris ! Ene vemp sur da gleo galleg.

- Set' oant aet war-droad da Baris. 

- Ha benn ar fin, dre belec'h 'h emp benn erruimp ba'h Paris ?
- Oh beñ momp kime heuliañ an hent-hou'rn, an hent chemin de fer, ha zigouefomp ba'h Paris.

Ha set' oant digoueet ba Paris. Ha benn mond neugn prenet bep a dreilhi, blame dehe da ve heñvel deus an ouvrïerien vie é labourad ba'n usiniou, vie des treillis bleus gate. Ha ene na prenet bep a dreilhi 'e, ha bep a gasketenn new adrame dehe da ve heñvel deus an ouvrïerien neuhe oa ba'h Paris. Hag oant digoueet ba Paris ur vare bennaket, ha vient hond ha tond ga'r ruiou gi-se, vient é chilaou an dud da wel hag-eñw gaoseent galleg, da wel hag-eñw nient disket un dra mennaket. Hag kreis toud un' lar, ha oa ur plac'h hond ba'n ti, ha na kleet un tamm plac'h yowank oa, ha houll :

- Pour deux sous de poivre.
- “Deux sous de poivre” ? An dra-he zo galleg 'ha lar... Oh me meus disket un dra deja. “Deux sous de poivre...” Oh gast...

Boñ, goude-se oaint hond 'darre tram ur penn, goude-se 'h eint tram ur penn all... Oh gast ! Lar an dud :

- Les trois treillis ! Encore ! Encore les trois treillis ?!

Ar re-he 'h ê ha teue, beñ benn ar fin oaint remarket ba'h Paris michañs é hond hag é tond... Ha bon 'ha... Goude-se oaint é hond 'darre ha gleent tud é tiskutiñ war ur blassenn en tu mennaket, hag a gleent un' ha' lare :

- Mais parfaitement !
- “Parfaitement ?” An dra-he zo galleg 'e 'ha, sur !
- Ah beñ, lar un' 'nehe : Oh bremañ meump kime mond war hor gis ha d'ar gêr ! Goude ouzomp bep e damm !

Set' hègn kemer 'darre ar lign hent-hou'rn d'ond d'ar gêr. Ha oa digoueet gate, benn ar fin neugn ka'et un den marw, bord ar lign.

- Petra ramp deus hemañ bremañ neuhe ?
- Oh beñ, lar an heñi all, daw é domp chom amañ 'hann a teuy un' bennaket ahe.
 
Set oaint chomet bord an hent. Benn ar fin, a-greis toud, oa ar jañdarmed oa tond ene. Set' hegn, ar jañdarmed houll digate :

- Mais qui c'est qui a tué cet homme ?
- Les trois treillis !
- Les trois treillis ?! Mais pour quelle raison ?
- Pour deux sous de poivre !
- Allez ! En prison alors ! Tout de suite !!!
- Mais parfaitement ! Lar an heñi all...

Set' oaint aet o-zri d'ar prison...

Bazh ar Vamm-Gozh ha Heñi ar Gwas

Trañskripsïon bet divanket d'ar 15 a vis-here 2011

Sed amañ ur rismodellig bet añrejistret ba Plouïe genin d'an 10 a vis-du 2010, kontet é ga Irène. Michañs po plijadur é chilaou 'nehi kontañ :-)

Ur wech a oa ur familh ha' oa chom ba Plourin, ba Plourin-Lès-Morlaix, hag e toud noaint c'hoant d'hond da Vontroulez da Foar an Nec'h – Foar an Nec'h houzes petra é : “la foire haute” - hag a oa ar vamm, an tad, ar vamm-gozh ha tri vugwal, toud noaint c'hoant d'hond ba'r voar, med oa kime un oto, un 2CV, med oaint ket kapat d'ond toud ba'n oto, hag ar gwas lar d'i wreg :

Beñ ar vamm-gozh ha me 'h a d'hond a-raog, ha nin 'h ay war-droad ha te teuy ga'r vugwale, lako 'nehe ba'r c'hofr ma heus ket plass a-walc'h ha ni a'h ay a-raog.

Ah beñ seizh kilometr zo etre Plourin ha neuhe Montroulez, set' hezh a valee founnus-mat hag ar vamm-gozh lar oa komañs da ve skuizh hag bep ar mare, war-raog 'ma ar vazh gi-se, skôe hi bazh war an douar kaled, an dra-he ree “tak, tak” war ar pavïou ba Montroulez, sur les pavés, hag ar vamm-gozh...

Ma ! Ar vamm-gozh : gleet oa dec'h memestra be lak ur c'haoutchou war beg ho pazh ha pie ket gwraet kement trous !

Ha hounn' oa droug ba enni ha lar da hezh :

- Nondidïe ! Ma-kar dit be lak ur c'haoutchou war da vazh 'e, benn ar fin oamp bet toud ba'n 2CV !!!