19/04/2016

Ar stal a vêr barzh Kalaner

Salud dec'h,

Fenos vo laket un añrejistramant bet gwraet ga Yann-Bêr Guyader (RKB) ga Yves Quere deus Kalaner. Trañskrivet an traou ganen-me, michañs a blijo dec'h



– Mad an treou, Yves Quere ?

Mad a'h a hardi ! Daw dê-hègn da vond 'e…

– Bon, ma zo un' mannaket hag en neus rentet jervich evid parrous Kalanel, te teus bet gwraet da gont ?

Beñ, joñj a ran meus gwraet ur lodenn, med n'oun ket (e)vid lared hag-eñ meus rente(t) jervich d'an dud. Med joñj a rañ (a-)benn 'h on bet hadkass(et) ba ma, war ar post a vêr ken alïes, ma'hat joñj an dud, joñj a rên ma labour mad

– Te zo ganet e Kalanel ?

Gan(et) e Kalaner, (a)boe, ganet en 43, meus ket kuitê(t) Kalaner (ne)med pad ma goñje

­– Un den deus Kalanel gant da familh (a-)orin deus Kalanel araokout i(v)e ?

Ma familh oa deus Kalaner, me(d) ma dad ha ma mamm oa deus Kalaner, ma dud-kozh, lod anê oa deus Kalaner, lod-ell oa deus Duod, med 'hend-ell, 'hend-ell 'h oump, toud ar familh zo deus Kalaner kwa !

– Ha deus da familh i(v)e oa tud barzh koñseilh Kalanel d'ar c'houlz-se ?

Ur yontr diñ zo bet koñsailher ha adjun barzh Kalaner é Chef Chak ha goude pé oan elu mêr oa, 'h é bet adjun ganiñ kwa ! Pad dow, dow vanda, dow a remzi kwa !

– Bon, er skol 'h out bet barzh Kalanel (e)vel-just ha pelloc'h i(v)e ?

Ba'r skol 'h oun bet barzh Kalaner beked an oad a naw la, goude oan aet da Logivi pad dow la, ha goude 'h on bet barzh Pontmain ba'r Mayenne pad pe(va)r bla ha meus echu ma skoul ene, da bemzeg la

– Da bemzeg la da zond d'ar gêr da labourad d'ar gêr ?

Oa ket rôet da choas diñ ! Ma dad na laret din pé oan-me

« Pé vo 'h aretet da skoul… » na lar(et) din-me « bremañ ma zamm paotr 'h a deus red dit krigiñ war ar vicher »

Ha oan aet da vassoner, tôer, beb sort…  Sè d'ar mar(e)-te vije gwraet beb sort war (a)r chantieriou 'è heñ ! Ha ma komañset d'an de oa, eizhte goude oa kuitêt ar chantier ha oan deu(t) war ma gis da labourad ba an antrepris ha meus ket, ma ket kuitêt (a)nèi goude

– Ur stal neva da dad ?

Ur stal ya, massonïaj ha tôer, charpantier, ameunuser ha plat(r)… Beb sort a ree, pezh vije ka(v)et d'o(be)r !

– Ya, da ziskiñ war ar bern duzhtu ?

Da ziskiñ war ar bern duzhtu ya

– Kalz a vugale oah ?

Ha mum oa seizh a vugale ba'r familh, ur c'hoar ha ur plac'h ha c'hwec'h paotr, beb a c'hoar dimp kwa !

– Da lared oa un nejad memestra, oa emm da gaoud labour dê toud ha da gass (a)nê pep-hini war i du ?

Ya, tri d(o)u-imp oa chomet ba an antrepris da labourad ha mamp, goude pé oamp chomet (a)ssames goude, war-lerc'h ma goñje, gav tin (e)ma en 67 pe 66 mamp gwraet ur sossiete, gan ma dad ha neu'n tri breur diñ

– Med se oa barzh ur mare mad neuse, barzh ur mare e vije sawet ur bern loje(r)is, e vise gwraet hangariou ha vije savet tïer, e oa toud an treou da hadkempenn war ar maes ?

Ya, d'ar mare-se vïe a-walc'h a labour mat ! Med boñ, pugur oan komañset da zigentañ-toud memestra vije gwraet kalz, dresset tôennou ha traou mo(d)-se, oa ket a labour, med deussaleg blavejou 65-, 65-66 ahe oa komañset ar labour da vond da vad kwa ! Tiri neve, surtoud war Gallag ahe ha oa tiri neve ha goude 'h eemp pelloc'h heñ ! 'H eemp beked bord ar mor ha beb sort plassou ha lem vïemp goullet d'ond

– Ha gand da dad i(v)e oa tud labourad ba'h ar mare-se ?

Beñ bet 'h oump beked ugent benneket 'labourad ba an antrepris kwa ! Memes uzhpenn ugent, gav tiñ, 'h oump bet ba'r mar(e) oa

– Ya memestra ! Se oa e(rr)o un tamm stal !

Se zo ur stal brop ya… Ya-ya

– Ha da gaoud labour da doud an dud-se i(v)e, da bêañ (a)nê ha da dalc'hen labour da hed-ha-hed ar bla ?

Delc'hen labour oa ket kalz a broblemou ba'r mar(e)-se ! Vije ket red galoupad kalz (a-)benn kaoud ur labour ! Ha ur reputassion vad a-walc'h mamp, ar mo(d)-se oa ket re sterd ar jeu

– Ha pe-goulz oas (e)n-om gavet neuse da 'n-om vell deus an aferiou (a) barrous, bet oa un' mennaket o weled ahanout, santet fa, fa c'hoant da rentiñ jervich c'hoazh in tu-all deus labour, en tu-all deus an embregerezh ?

Ah beñ, pé oan deut deus ma goñje, pugur gav tin meus echu ma goñje en 1964 ha en 65, gav tin, oa bet an eleksionou kentañ hag ma dad oa kandida ha oa ket bet elu, ha mi ma ka(v)et dï(ae)s ha ma laret :

« Mi eh ey da ramplass 'nèeñ ! »

Ha goude ma komañset da (e)n-om vell deus ar c'h-commité des fêtes ha deus an amicale laïque, pugur oan eureujet en 65, ar vugale ha toud, oan krog, krog d'en-om veskañ ga, muoc'h ga'n dud ha dre-se oan 'n-om ga(v)et da 'n-om okupiñ deus politik goude, tàen d'ar mêri be pé vije bureau de vote ha toud, (e)n-om okupen deus an eleksionou, gav ket diñ meus bet manket ba ur bureau de vote ur wech (a)boe 1965 !

– Ya, 'n-om interess a rees deus buhe ar barrous ?

Ya ! Ya-ya, beñ plij a ree se diñ ! Plij a ree din mond mesk an dud ha rentiñ jervich, 'n-om okupiñ deus ober jeuiou ha traou mo(d)-se ba ar barrous ga'n amicale laïque ha gan (a)r c'h-commité des fêtes ha an toullad kamaraded (????) 'n-om ingale mad

– Ya, gan-se vé red (e)n-on engaliñ da vond war ar listenn ha da dalc'hen goude ! Ha ma vé 'n-om ga(v)et an tu-kreñ ganeh ha pa oah aet e-barzh, neuse oah laret goude oa ar barrous war ho kont ?

Ya, med oa ket bet ken, ken braw-se… Ar wech kentañ oan aet war-listenn oan aet en 71, ahe ma bet ur gab, aet oan ba'r balotaj, me(d) oan ket bet elu. Pet(r)a ma gwraet ? Delc'hmad vijen deu(t) war ma gis : En 77 oan aet (a)darr(e) ! Oan ket bet elu an taol kentañ, me(d) an eil tro oan aet

– Ya, kuit da goll kourach da vond, na da zond, vé laret war-digare da veañ bet taolet ur wech vé ket kollet kourach ?

Nañ-nann, med me ma ket, oan ket diskourajet heñ ! Me na gemeren ket se (e)vel un affront na-pé vïen ket elu 'benn-neu'n, me(d) goude en 83 neu'n oan aet in penn-listenn ha ene mamp bet gwraet, goneet an eleksionou. Aboe beñ, meump goneet beb kwech oa bet… Med (e)n-om ingalet meump bet delc'hmad gan 'r re oa adverserien dimp ba…  N'eus ket bet problemou heñ !

– Ya, an tu-kreñ oa ga'n tu-eneb ?

Ya ! Ya-ya, an tu-kreñ oa ga'n… Ahaha ! Ya

– Ya, se i(v)e oa un afer-familh goude i(v)e pa vé kistïon da zelc'hen ar stal, da vond d'an ti-kêr ha 'benn ar fin veh ket alïes ba ar gêr ?

Nann, pé oan bet elu mêr meus joñj, Christophe na laret d'i vamm :

« Oh ! Bremañ n'o ket gwelet papa alï(e)s kin ! » Lar

Ba-raog ma'hat vïen ket gwelet kalz deja… Med na joñjet lar

« Bremañ n'o ket gwelet ma zad kin ! »

Me(d) boñ, beñ geo ! Ba an antrepris oamp tri vreur ha ma zad, mo(d)-se oa ket problemou e-be(d) ! Ha ma vije bet re a broblemou, beñ mije, mije choaset heñ : Pe (a)n antrepris pe, pe ar stal a vêr, (e)vel neus bet gwraet kalz a dud heñ ! Be zo kalz a dud ha' neus bet choaset leusken ar mêri ha goude, pe ur wech nijent gwraet o manda 'h areteint kwa !

– Barzh ar c'houlz-se oa ur bern tud war ar maes, toud an dud (e)n-om anvee ?

Ah mi 'h anee tou'n an dud barzh Kalaner ba'r mar(e)-se ! Ha bremañ ne rañw ket ha zo nebeutoc'h a dud koulskoude…

– Ha koulskoude 'h out mêr

Ha koulskoude 'h on mêr, med pé tàint ket d'ar mêri n'on ket kap da hoûd piw vign na… Be zo tud ha meus ket gwel gwech e-be(d) barzh Kalaner

– Ha' chom e Kalanel ?

Ha zo chom barzh Kalaner ! Bremañ n'ees ket da di an dud 'vel reemp gwech-ell ! Gwech-ell 'h eemp barzh keme(n)t ti zo tud ! Pé 'h eemp da visitiñ, pé 'h ees da gabaliñ weles toud an dud ! Reou-gozh 'h anee (aha)non (a)boe oan kañfard, oa ket problem e-bed ! Me(d) bremañ zo kalz 'labourad, so kalz o chom barzh Kalaner ha 'labourad war ar maes. War an de weles ket (a)nê ha deuh an noñs n'ees ket da wel an dud kin 'vel vije gwech-ell kwa heñ !

– Ya, gwech-all kabaliñ oa an dra ! Ha se oa mond da glask mouejou deuh a hini da hini ?

Ha da, gwech-ell rees 'e tro ar barrous keme(n)t ti zo toud heñ ! Vije boesson ganit, vije butun ganit, vije bomboniou ha traou, a vije rôet traou d'an dud ! Lod, meus joñj da glêd lared ur wech oan ket (e)n-om ga(v)et ba un ti ha 'h oa ur plac'h ene, oa ket deuh ar barrous heñ ! Ha na laret neuhe :

« N'on ket dakor gan'r sistem-se da brenañ mouejou ! »

Ha ma lar(et) se :

« Me meus ket bet prenet mouejou gwech e-bed ! Meump, ramp kemed delc'hen ur c'houtum »

­– Ur his

Ya, ur his vije bet gwraet ha zo bet gwraet delc'hmad barzh Kalaner ha barzh lec'h-ell ! N'é ket Kalaner seulamant ! Ha laren dèi :

« Den e-bed n'é bet prenet gan pezh so bet leusket, gan ar bomboniou zo bet leusket 'è… Pep-hini rey i vod goude barzh an isoloar heñ ! »

– Ya, pa 'h eint deut ba'h ar goalissïon goude reint d'o mod

Just a-walc'h ! Pé vê o bilhed gante règn, zivreseint 'nèeñ ha lakeint a-hend-ell ma negn c'hoant heñ ! Me n'on ket bet 'telc'hen dorn den e-bed barzh an isoloar !

2 commentaires:

  1. Merci énormément pour tous ces enregistrements.
    J'ai commencé à apprendre le breton il y a peu, donc pour l'instant ils sont bcp trop difficile pour moi, mais j'y reviendrai petit a petit.

    Quand on est dans un milieu pas vraiment bretonnant, ca fait toujours du bien d'avoir accès à la langue parlée (et c'est pas avec les replay de France 3 Bretagne que je vais m'améliorer)
    Pour l'instant je me contente de Selaou Selaou de Mona Bouzec... je sais pas ce que tu en penses, mais ça me semblait etre la meilleure méthode dispo pour apprendre tout seul.

    RépondreSupprimer
    Réponses
    1. C'est effectivement la meilleure méthode, je n'ai consulté que ce qui est disponible sur leur site, mais c'est clairement du bon breton, côté Montagnes Noires

      En tout cas vous avez la bonne démarche et je suis heureux de voir que mon site vous servira en temps voulu

      Ken ar c'hentañ

      Supprimer

Klask komjennou ba'r blog / Recherche de mots sur le blog

Nombre de pages lues / Pajennou bet lennet

Traou ar blog / Documents du blog